Sáng ngày 13/11/2020, với đại đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Cư trú 2020. Đây được coi là một cuộc cách mạng trong thủ tục hành chính tại Việt Nam, khi phương thức quản lý dân cư bằng cuốn sổ đỏ truyền thống sẽ dần được thay thế hoàn toàn bằng công nghệ số.

Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú chỉ còn giá trị đến hết năm 2022

Một trong những nội dung được người dân quan tâm nhất chính là số phận của cuốn Sổ hộ khẩu và Sổ tạm trú giấy. Theo quy định chuyển tiếp tại Điều 38 Luật Cư trú 2020, lộ trình thay thế được xác định rất rõ ràng:

"3. Kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022."

Như vậy, kể từ ngày 01/07/2021 (thời điểm luật có hiệu lực) đến hết ngày 31/12/2022, Sổ hộ khẩu giấy vẫn còn giá trị sử dụng. Tuy nhiên, cơ quan công an sẽ không cấp mới hay cấp lại sổ giấy. Thay vào đó, mọi thông tin thay đổi sẽ được cập nhật trực tiếp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Quản lý cư trú bằng số định danh cá nhân: Tiện lợi và minh bạch

Thay vì phải mang theo cuốn sổ giấy cồng kềnh khi đi làm thủ tục hành chính, công dân sẽ sử dụng mã số định danh cá nhân để chứng minh thông tin cư trú. Đây là nội dung cốt lõi của nguyên tắc quản lý mới được quy định tại Điều 3 Luật Cư trú 2020.

Việc chuyển đổi này mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Giảm bớt giấy tờ: Người dân không cần sao y, công chứng Sổ hộ khẩu khi thực hiện các giao dịch dân sự hay thủ tục hành chính.
• Tiết kiệm chi phí: Cắt giảm chi phí in ấn, lưu kho và thời gian đi lại của người dân.
• Chính xác và cập nhật: Thông tin được cập nhật thời gian thực trên hệ thống, tránh tình trạng thông tin trên sổ giấy bị lạc hậu so với thực tế.

Bỏ điều kiện riêng khi nhập khẩu vào các thành phố trực thuộc Trung ương

Một điểm mới mang tính nhân văn khác của Luật Cư trú 2020 là việc xóa bỏ các rào cản riêng biệt khi đăng ký thường trú tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Trước đây, người dân muốn nhập khẩu vào các thành phố này thường phải đáp ứng điều kiện về thời gian tạm trú liên tục từ 1-3 năm.

Theo Điều 20 Luật Cư trú 2020, điều kiện đăng ký thường trú hiện nay đã được thống nhất trên toàn quốc. Công dân chỉ cần có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình là được đăng ký thường trú. Trường hợp thuê, mượn, ở nhờ thì cần sự đồng ý của chủ hộ và đảm bảo diện tích sàn tối thiểu (không thấp hơn 08 m2 sàn/người).

Lời khuyên cho người dân trong giai đoạn chuyển tiếp

Dù Sổ hộ khẩu giấy vẫn còn giá trị đến cuối năm 2022, nhưng các chuyên gia pháp lý khuyến cáo người dân nên chủ động kiểm tra và cập nhật thông tin của mình trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu phát hiện thông tin trên sổ giấy và hệ thống có sự sai lệch, cần liên hệ ngay với cơ quan công an cấp xã để điều chỉnh, đảm bảo quyền lợi khi thực hiện các giao dịch sau này.

Việc thông qua Luật Cư trú 2020 không chỉ là bước tiến về công nghệ mà còn thể hiện tư duy quản lý hiện đại, lấy người dân làm trung tâm, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia một cách mạnh mẽ.