Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng vừa ký ban hành Nghị định 122/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 quy định Danh mục doanh nghiệp không được đình công và việc giải quyết yêu cầu của tập thể lao động ở doanh nghiệp không được đình công. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về quan hệ lao động, thay thế cho các quy định đã lỗi thời tại Nghị định 51-CP và Nghị định 67/2002/NĐ-CP.

Xác lập 5 nhóm ngành trọng yếu đối với nền kinh tế

Theo quy định mới nhất tại Nghị định 122/2007/NĐ-CP, các doanh nghiệp không được đình công là những đơn vị sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích hoặc có vai trò thiết yếu trong nền kinh tế quốc dân. Việc đình công tại các đơn vị này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, quốc phòng, sức khỏe cộng đồng và đời sống nhân dân.

Danh mục này được chia thành 5 nhóm cụ thể:

• Nhóm công nghiệp: Bao gồm các đơn vị thuộc ngành thủy điện, nhiệt điện, truyền tải điện lực; khai thác và chế biến dầu khí.
• Nhóm giao thông vận tải: Các nhà ga, cụm cảng hàng không, điều hành bay; cảng biển loại I và II.
• Nhóm bưu chính, viễn thông: Phát hành báo chí, Cục bưu điện Trung ương, các mạng viễn thông trục quốc gia.
• Nhóm nông, lâm, ngư nghiệp: Các đơn vị khai thác công trình thủy lợi quy mô lớn.
• Nhóm dịch vụ đô thị: Hoạt động tại các thành phố loại đặc biệt, loại I và II như môi trường đô thị, thoát nước, chiếu sáng công cộng.

Cơ chế giải quyết tranh chấp: Rút ngắn thời gian, tăng cường phối hợp

Điểm mới đáng chú ý trong Nghị định 122/2007/NĐ-CP là việc rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp tại Hội đồng trọng tài lao động. Cụ thể, trong thời hạn tối đa 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, Hội đồng phải tiến hành hòa giải và giải quyết, thay vì 07 ngày như quy định cũ.

Quy trình phối hợp giữa các bên cũng được quy định chặt chẽ hơn:

Khi có yêu cầu của tập thể lao động, người sử dụng lao động chủ trì, phối hợp với Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở để giải quyết. Trong thời hạn 3 ngày làm việc, nếu không đạt được thỏa thuận, các bên phải báo cáo lên Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và Công đoàn cấp trên trực tiếp.

Định kỳ 6 tháng một lần, lãnh đạo các Bộ, ngành và UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chủ trì đối thoại với người sử dụng lao động và Công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp này. Đây là cơ chế "phòng ngừa từ xa" nhằm lắng nghe và giải quyết kịp thời các nguyện vọng chính đáng của người lao động, tránh để mâu thuẫn kéo dài dẫn đến nguy cơ bất ổn.

Quyền khởi kiện tại Tòa án

Pháp luật vẫn đảm bảo quyền lợi cuối cùng cho các bên tranh chấp. Trường hợp không đồng ý với quyết định của Hội đồng trọng tài lao động, người lao động hoặc người sử dụng lao động có quyền yêu cầu Tòa án nhân dân có thẩm quyền giải quyết theo trình tự tố tụng dân sự. Điều này thể hiện sự tôn trọng quyền tự do thỏa thuận và quyền được bảo vệ bởi pháp luật của các chủ thể trong quan hệ lao động, ngay cả tại các doanh nghiệp đặc thù.

Việc ban hành Nghị định 122/2007/NĐ-CP vào thời điểm này là vô cùng cần thiết, giúp ổn định sản xuất tại các mắt xích quan trọng của nền kinh tế, tạo môi trường đầu tư an toàn và bền vững cho Việt Nam.