Bước ngoặt mới trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam

Hệ thống pháp luật Việt Nam đang đứng trước một cuộc cải cách lớn về hình thức và thẩm quyền ban hành văn bản. Theo quy định mới nhất tại Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, kể từ ngày 01/4/2025, cơ cấu các loại văn bản pháp lý sẽ có sự điều chỉnh mạnh mẽ, đặc biệt là ở cấp cơ sở.

Bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật của cấp xã

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc loại bỏ hoàn toàn thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cấp xã. Cụ thể, danh mục các loại văn bản quy phạm pháp luật sẽ không còn sự xuất hiện của:

• Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã.
• Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.

Sự thay đổi này nhằm tập trung quyền lực ban hành chính sách vào các cấp có năng lực chuyên môn cao hơn, đảm bảo tính thống nhất và tránh sự chồng chéo, rườm rà trong hệ thống pháp luật từ trung ương đến địa phương.

Hệ thống 14 loại văn bản quy phạm pháp luật từ 01/4/2025

Dưới đây là trích dẫn nguyên văn quy định về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mới theo Điều 4 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025:

Điều 4. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
1. Hiến pháp.
2. Bộ luật, luật (sau đây gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội.
3. Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
4. Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.
5. Nghị định, nghị quyết của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
6. Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
7. Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
8. Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; thông tư của Tổng Kiểm toán nhà nước.
9. Thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ.
10. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh).
11. Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
12. Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.
13. Nghị quyết của Hội đồng nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp huyện).
14. Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Những điểm mới khác cần lưu ý

Bên cạnh việc bãi bỏ văn bản cấp xã, luật mới còn ghi nhận sự thay đổi về hình thức văn bản của Tổng Kiểm toán Nhà nước. Thay vì ban hành "Quyết định" như trước đây, cơ quan này sẽ chuyển sang ban hành hình thức "Thông tư" để phù hợp với mặt bằng chung của các cơ quan ngang bộ và tư pháp.

Đồng thời, Chính phủ cũng được bổ sung thêm hình thức ban hành "Nghị quyết" bên cạnh "Nghị định", tạo linh hoạt hơn trong việc điều hành và thực thi các chính sách quan trọng của quốc gia.