Trong bối cảnh thị trường lương thực thế giới có nhiều biến động, ngày 15/6/2009, Văn phòng Chính phủ đã chính thức ban hành Thông báo số 176/TB-VPCP truyền đạt ý kiến kết luận của Thủ tướng Chính phủ về hoạt động sản xuất và kinh doanh lương thực. Đây được xem là một quyết sách quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội và ổn định đời sống cho hàng triệu hộ nông dân tại các vựa lúa lớn của cả nước.

Nông dân thu hoạch lúa vụ Hè Thu tại Đồng bằng sông Cửu Long (ảnh minh họa)

Mục tiêu cốt lõi: Không để tồn đọng lúa gạo hàng hóa

Theo nội dung tại Thông báo số 176/TB-VPCP, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh mục tiêu hàng đầu trong 6 tháng cuối năm 2009 là phải tiêu thụ hết lượng lúa gạo hàng hóa của nông dân, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng ứ đọng gây thiệt hại kinh tế. Việc điều hành xuất khẩu gạo phải bám sát thực tế, vừa đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, vừa bình ổn giá cả trong nước ở mức hợp lý.

Đặc biệt, đối với vụ lúa Hè Thu năm 2009, Chính phủ giao Bộ Công thương chủ trì, phối hợp cùng UBND các tỉnh và Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) chỉ đạo các doanh nghiệp thành viên triển khai kế hoạch thu mua khoảng 02 triệu tấn gạo. Điểm mới trong chỉ đạo lần này là việc xác định giá thu mua phải dựa trên giá thành sản xuất do Bộ Tài chính công bố, nhằm bảo đảm lợi nhuận tối thiểu 30% cho người trồng lúa.

Tăng cường vai trò điều tiết của Hiệp hội Lương thực

Để tránh tình trạng bị ép giá trên thị trường quốc tế, Thủ tướng yêu cầu Hiệp hội Lương thực Việt Nam phải phát huy vai trò điều phối, kiểm soát chặt chẽ giá sàn xuất khẩu. Các doanh nghiệp cần bàn bạc dân chủ để đưa ra mức giá phù hợp với nguồn hàng của từng vụ sản xuất, tránh việc đẩy giá gạo trong nước tăng cao đột biến nhưng cũng không để giá xuất khẩu quá thấp so với giá trị thực tế.

Hoạt động vận chuyển và xuất khẩu gạo tại các kho bãi (ảnh minh họa)

Bên cạnh đó, công tác xúc tiến thương mại và tìm kiếm thị trường mới cần được đẩy mạnh. Chính phủ yêu cầu các cơ quan chức năng hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đấu tranh chống các rào cản thương mại và xử lý các vụ kiện, tranh chấp quốc tế liên quan đến mặt hàng gạo.

Trách nhiệm của các Bộ, ngành và địa phương

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cần theo dõi sát sao tình hình sản xuất và thu hoạch lúa trên địa bàn. Các cơ quan chức năng phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thu mua của các doanh nghiệp, đảm bảo chính sách hỗ trợ của Nhà nước đến được tận tay người nông dân.

Theo quy định tại Thông báo số 176/TB-VPCP: "Về nguyên tắc, công tác điều hành các hoạt động liên quan đến tiêu thụ, xuất khẩu gạo phải bám sát yêu cầu, mục tiêu của Chính phủ là tiêu thụ hết và không để tồn đọng gạo hàng hóa, bảo đảm giá có lời cho người trồng lúa và bình ổn giá lương thực hợp lý trong nước."

Việc thực hiện tốt các chỉ đạo tại Thông báo số 176/TB-VPCP không chỉ giúp hoàn thành kế hoạch kinh tế năm 2009 mà còn tạo tiền đề vững chắc cho kế hoạch sản xuất lương thực năm 2010, khẳng định vị thế của Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới gắn liền với mục tiêu bảo vệ quyền lợi người nông dân.