Trong bối cảnh các tòa nhà cao tầng, chung cư mọc lên san sát tại các đô thị lớn, vấn đề an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) trở thành mối quan tâm hàng đầu của cư dân. Thực tế cho thấy, chỉ một sơ suất nhỏ hoặc sự lơ là trong công tác quản lý vận hành cũng có thể dẫn đến những hậu quả thảm khốc về người và tài sản. Vậy pháp luật quy định như thế nào về trách nhiệm của chủ đầu tư và cư dân khi để xảy ra vi phạm PCCC?

Những công trình nào 'bắt buộc' phải thẩm duyệt thiết kế PCCC?

Không phải mọi công trình đều có quy trình thẩm duyệt giống nhau. Theo quy định tại Nghị định 136/2020/NĐ-CP, danh mục các dự án phải được cơ quan Cảnh sát PCCC thẩm duyệt thiết kế rất cụ thể. Đối với loại hình nhà ở, các đối tượng sau đây không thể 'ngó lơ' quy định này:

Nhà chung cư, nhà tập thể, nhà ở ký túc xá cao từ 07 tầng trở lên hoặc có tổng khối tích từ 5.000 m3 trở lên; nhà hỗn hợp cao từ 07 tầng trở lên hoặc có tổng khối tích từ 5.000 m3 trở lên.

Việc tuân thủ từ khâu thiết kế không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là 'lá chắn' đầu tiên bảo vệ tính mạng của hàng ngàn cư dân sinh sống bên trong tòa nhà.

Xử phạt hành chính: Từ nhắc nhở đến phạt tiền triệu

Khi các đoàn kiểm tra liên ngành phát hiện sai phạm hoặc khi có sự cố cháy nổ xảy ra mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, các cá nhân và tổ chức sẽ bị xử lý theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Cụ thể, tại Điều 51 của Nghị định này quy định mức phạt tiền dựa trên mức độ thiệt hại:

• Thiệt hại dưới 20 triệu đồng: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.
• Thiệt hại từ 20 đến dưới 50 triệu đồng: Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
• Thiệt hại từ 50 đến dưới 100 triệu đồng: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
• Thiệt hại trên 100 triệu đồng hoặc gây thương tích nhẹ: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Khi nào vi phạm PCCC dẫn đến án tù?

Đây là mức độ xử lý nghiêm khắc nhất dành cho những hành vi coi thường kỷ cương pháp luật, gây hậu quả nghiêm trọng. Theo Điều 313 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy có khung hình phạt cao nhất lên đến 12 năm tù.

Các yếu tố cấu thành tội phạm bao gồm việc làm chết người, gây thương tích nặng hoặc gây thiệt hại lớn về tài sản. Cụ thể:

• Phạt tù từ 02 - 05 năm: Nếu làm chết 01 người hoặc gây thiệt hại tài sản từ 100 đến dưới 500 triệu đồng.
• Phạt tù từ 05 - 08 năm: Nếu làm chết 02 người hoặc gây thiệt hại tài sản từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng.
• Phạt tù từ 07 - 12 năm: Nếu làm chết 03 người trở lên hoặc gây thiệt hại tài sản từ 1,5 tỷ đồng trở lên.

Bên cạnh hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc hành nghề từ 01 đến 05 năm. Điều này cho thấy sự quyết liệt của Nhà nước trong việc chấn chỉnh công tác an toàn cháy nổ tại các khu dân cư tập trung.

Việc hiểu rõ luật không chỉ giúp chúng ta tránh được những rắc rối pháp lý mà quan trọng hơn là bảo vệ được môi trường sống an toàn cho chính mình và cộng đồng. Hãy luôn kiểm tra thiết bị điện, không tự ý thay đổi kết cấu PCCC và tham gia đầy đủ các buổi diễn tập tại nơi cư trú.