Kể từ ngày 13/01/2020, hệ thống chính sách tài chính tại Việt Nam ghi nhận một bước ngoặt quan trọng với việc chính thức áp dụng Thông tư 85/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính. Văn bản này không chỉ thay thế hoàn toàn cho Thông tư 250/2016/TT-BTC mà còn định hình lại toàn bộ thẩm quyền quyết định các khoản phí, lệ phí của Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp tỉnh.

Thu hẹp thẩm quyền: HĐND tỉnh chỉ còn được thu 21 khoản phí

Điểm đáng chú ý nhất trong quy định mới chính là việc giới hạn danh mục các khoản phí mà HĐND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có thẩm quyền quyết định. Theo đó, danh mục này hiện chỉ còn 21 khoản phí, giảm 01 khoản so với quy định trước đây tại Thông tư 250/2016/TT-BTC.

Sự thay đổi này phản ánh nỗ lực của Chính phủ trong việc minh bạch hóa các nguồn thu ngân sách và giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân và doanh nghiệp tại địa phương. Việc cắt giảm các khoản phí không cần thiết hoặc chồng chéo giúp tạo ra một môi trường kinh doanh thông thoáng và công bằng hơn.

Bãi bỏ phí sử dụng đường bộ đối với đường địa phương quản lý

Một trong những thay đổi "sát sườn" nhất đối với người dân chính là việc bãi bỏ thẩm quyền thu phí sử dụng đường bộ đối với các tuyến đường thuộc địa phương quản lý. Trước đây, đây là một nguồn thu đáng kể nhưng cũng gây ra nhiều tranh cãi về tính hiệu quả và sự trùng lặp với phí bảo trì đường bộ thu qua đầu phương tiện.

Tuy nhiên, bên cạnh việc cắt giảm phí, HĐND tỉnh vẫn giữ nguyên thẩm quyền thu 07 khoản lệ phí quan trọng, bao gồm:

• Lệ phí đăng ký cư trú;
• Lệ phí hộ tịch;
• Lệ phí cấp giấy phép xây dựng;
• Lệ phí cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất;
• Lệ phí đăng ký kinh doanh...

Căn cứ mới về miễn, giảm phí và lệ phí

Quy định tại Thông tư 85/2019/TT-BTC cũng mang đến cái nhìn nhân văn và thực tế hơn khi bổ sung căn cứ "điều kiện kinh tế, xã hội của địa phương nơi xảy ra hoạt động cung cấp dịch vụ" để xem xét việc miễn, giảm phí, lệ phí. Điều này cho phép các địa phương vùng sâu, vùng xa hoặc vùng đặc biệt khó khăn có những chính sách ưu đãi riêng biệt, phù hợp với mức sống của người dân bản địa.

Đồng thời, văn bản mới cũng bãi bỏ căn cứ mang tính định tính là "tham khảo các quy định về miễn, giảm phí, lệ phí tại các văn bản do các cơ quan có thẩm quyền ban hành" vốn tồn tại trong Thông tư 250/2016/TT-BTC, giúp quy trình xét duyệt trở nên rõ ràng và tránh trục lợi chính sách.

"Việc quyết định mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng các khoản phí, lệ phí phải đảm bảo sự tương đồng giữa các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội tương đương; đảm bảo công khai, minh bạch và bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của công dân."

Lời khuyên cho người dân và doanh nghiệp

Với việc áp dụng chính sách mới từ năm 2020, người dân cần lưu ý rằng các tổ chức thu lệ phí bắt buộc phải nộp 100% số tiền thu được vào ngân sách Nhà nước. Mọi hành vi thu thêm hoặc không xuất hóa đơn, chứng từ theo quy định đều là vi phạm pháp luật.

Để bảo vệ quyền lợi của mình, quý độc giả nên chủ động tra cứu danh mục phí, lệ phí cụ thể tại địa phương mình cư trú, vốn đã được cụ thể hóa qua các Nghị quyết của HĐND tỉnh dựa trên khung hướng dẫn của Thông tư 85/2019/TT-BTC.

Nguyễn Hương (Tổng hợp)