Ngày 25/11/2019, tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV đã chính thức thông qua Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận chính là việc bổ sung các quy định nghiêm khắc nhằm xử lý hành vi vi phạm của cán bộ, công chức ngay cả khi họ đã nghỉ hưu hoặc thôi việc.

Xóa bỏ tư duy "Hạ cánh an toàn" trong bộ máy Nhà nước

Trước đây, thực tiễn cho thấy có không ít trường hợp cán bộ, công chức có hành vi vi phạm nghiêm trọng trong thời gian đương chức nhưng chỉ bị phát hiện sau khi đã nghỉ hưu. Do thiếu hành lang pháp lý cụ thể, việc xử lý kỷ luật đối với những đối tượng này gặp nhiều khó khăn, tạo ra tâm lý "hạ cánh an toàn" – tức là chỉ cần về hưu là mọi sai phạm trong quá khứ sẽ được khép lại.

Tuy nhiên, với việc thông qua Luật số 52/2019/QH14, quan điểm này đã hoàn toàn thay đổi. Pháp luật hiện nay khẳng định: Mọi hành vi vi phạm trong thời gian công tác đều phải bị truy cứu trách nhiệm, bất kể người đó còn đang tại chức hay đã rời khỏi bộ máy.

Siết chặt kỷ luật công vụ là ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn mới (ảnh minh họa)

Hình thức kỷ luật mới: Xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm

Tại khoản 18 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 (sửa đổi, bổ sung Điều 84 Luật Cán bộ, công chức 2008), quy định về xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu được nêu rõ:

"5. Việc xử lý đối với hành vi vi phạm trong thời gian công tác của cán bộ, công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu được quy định như sau:
a) Mọi hành vi vi phạm trong thời gian công tác của cán bộ, công chức đã nghỉ việc, nghỉ hưu đều bị xử lý theo quy định của pháp luật. Căn cứ vào tính chất, mức độ nghiêm trọng, người có hành vi vi phạm có thể bị xử lý hình sự, hành chính hoặc xử lý kỷ luật;
b) Cán bộ, công chức sau khi nghỉ việc hoặc nghỉ hưu mới phát hiện có hành vi vi phạm trong thời gian công tác thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm phải chịu một trong những hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo, xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm gắn với hệ quả pháp lý tương ứng với hình thức xử lý kỷ luật."

Việc bổ sung hình thức "xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm" là một bước tiến lớn. Đây không chỉ là hình thức kỷ luật về mặt danh dự mà còn đi kèm với các hệ quả pháp lý về chế độ, chính sách mà người đó đang được hưởng. Điều này đảm bảo tính răn đe mạnh mẽ, buộc cán bộ, công chức phải luôn giữ gìn đạo đức công vụ trong suốt quá trình công tác.

Quy định mới nhận được sự đồng thuận cao từ các cán bộ hưu trí và nhân dân (ảnh minh họa)

Sự thống nhất giữa quy định của Đảng và Nhà nước

Quy định mới này của Luật Cán bộ, công chức sửa đổi 2019 đã tạo ra sự thống nhất đồng bộ với các quy định của Đảng, đặc biệt là Quy định số 102-QĐ/TW về xử lý kỷ luật Đảng viên vi phạm. Việc luật hóa các nội dung này giúp các cơ quan chức năng có đầy đủ căn cứ pháp lý để thực hiện quy trình xử lý kỷ luật hành chính tương xứng với kỷ luật Đảng, tránh tình trạng "nhẹ trên, nặng dưới" hoặc bỏ lọt sai phạm.

Bên cạnh đó, quy định này cũng tương thích với tinh thần của Luật Phòng, chống tham nhũng, tạo thành một mạng lưới pháp lý chặt chẽ, không để bất kỳ cá nhân nào có thể lợi dụng việc nghỉ hưu để trốn tránh trách nhiệm đối với những sai phạm đã gây ra cho Nhà nước và nhân dân.

Hiệu lực thi hành

Theo quy định, Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2020. Việc áp dụng quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần làm trong sạch đội ngũ cán bộ, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật và sự quyết liệt trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực của Đảng và Nhà nước.