Quy định mới về ranh giới giữa chậm đóng và trốn đóng BHXH

Hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) luôn là vấn đề nóng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động. Tuy nhiên, trong thực tế sản xuất kinh doanh, không ít doanh nghiệp rơi vào hoàn cảnh ngặt nghèo do thiên tai, dịch bệnh dẫn đến việc không thể hoàn thành nghĩa vụ đóng bảo hiểm đúng hạn. Để tháo gỡ khó khăn này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 274/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Theo đó, kể từ ngày 30/11/2025, có 4 trường hợp đặc biệt mà người sử dụng lao động dù chậm nộp tiền bảo hiểm nhưng sẽ không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp.

4 trường hợp "miễn tội" trốn đóng BHXH từ 30/11/2025

Căn cứ quy định tại Điều 4 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, các trường hợp theo quy định tại khoan 1 Điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 không bị coi là trốn đóng khi có một trong các lý do sau:

1. Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

2. Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

3. Tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật gây ảnh hưởng đột xuất, bất ngờ đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

4. Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.

Lưu ý về thủ tục báo cáo để được xem xét

Mặc dù được pháp luật bảo vệ trong các tình huống bất khả kháng, nhưng doanh nghiệp không được mặc nhiên im lặng. Theo Điều 3 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, người sử dụng lao động có trách nhiệm báo cáo nguyên nhân chậm đóng.

Cụ thể, trong trường hợp vì lý do bất khả kháng, doanh nghiệp phải gửi kèm hồ sơ chứng minh trước ngày 25 của tháng có văn bản đôn đốc từ cơ quan BHXH. Việc chủ động minh bạch thông tin sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các biện pháp xử lý hành chính hoặc hình sự nghiêm khắc đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm.

Quy định mới này thể hiện sự nhân văn và thấu hiểu của Nhà nước đối với những rủi ro khách quan mà doanh nghiệp có thể gặp phải, đồng thời vẫn đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi an sinh xã hội của người lao động.