Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh được coi là "linh hồn" thúc đẩy sự đổi mới và tối ưu hóa lợi ích cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, ranh giới giữa cạnh tranh lành mạnh và những "chiêu trò" bẩn lại vô cùng mong manh. Nhiều doanh nghiệp vì lợi nhuận trước mắt đã bất chấp các chuẩn mực đạo đức và pháp lý, gây thiệt hại nghiêm trọng cho đối thủ và làm lũng đoạn thị trường.

Cạnh tranh không lành mạnh dưới góc nhìn pháp lý

Không phải mọi hành vi gây khó khăn cho đối thủ đều là vi phạm. Pháp luật Việt Nam đã đưa ra định nghĩa rất rõ ràng để bảo vệ môi trường kinh doanh công bằng. Theo quy định tại khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh 2018:

"Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác."

Như vậy, yếu tố then chốt để xác định vi phạm chính là sự vi phạm các nguyên tắc đạo đức kinh doanh cơ bản và gây ra (hoặc có nguy cơ gây ra) thiệt hại cho chủ thể khác.

Điểm mặt 7 hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối

Để cụ thể hóa các hành vi vi phạm, Điều 45 Luật Cạnh tranh 2018 đã liệt kê danh sách các hành vi bị cấm, bao gồm:

• Xâm phạm bí mật kinh doanh: Tiếp cận, thu thập hoặc tiết lộ thông tin mật mà không được phép.
• Ép buộc khách hàng, đối tác: Dùng thủ đoạn đe dọa để buộc họ ngừng giao dịch với đối thủ.
• Bôi nhọ uy tín đối thủ: Cung cấp thông tin không trung thực về tình trạng tài chính hoặc hoạt động của doanh nghiệp khác.
• Gây rối hoạt động kinh doanh: Trực tiếp hoặc gián tiếp làm gián đoạn việc kinh doanh hợp pháp của đối thủ.
• Lôi kéo khách hàng bất chính: Đưa thông tin gian dối, gây nhầm lẫn hoặc so sánh hàng hóa mà không có căn cứ.
• Bán phá giá: Cung ứng dịch vụ dưới giá thành toàn bộ nhằm loại bỏ đối thủ khỏi thị trường.
• Các hành vi khác trái với chuẩn mực kinh doanh chung.

Cái giá phải trả: Từ phạt tiền tỷ đến án tù

Chế tài đối với các hành vi này không dừng lại ở việc nhắc nhở. Theo quy định tại Nghị định 75/2019/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với hành vi bán hàng dưới giá thành toàn bộ có thể lên tới 1 tỷ đồng. Các hành vi như xâm phạm bí mật kinh doanh hay bôi nhọ đối thủ cũng có mức phạt dao động từ 200 đến 300 triệu đồng.

Đặc biệt, nếu hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn hoặc thu lợi bất chính cao, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều 217 Bộ luật Hình sự quy định về Tội vi phạm quy định về cạnh tranh với mức hình phạt cao nhất lên đến 05 năm tù đối với cá nhân và phạt tiền lên đến 03 tỷ đồng.

Việc hiểu rõ luật không chỉ giúp doanh nghiệp tự bảo vệ mình trước các đòn tấn công bẩn mà còn là kim chỉ nam để xây dựng một thương hiệu bền vững, thượng tôn pháp luật.