Trong kỷ nguyên số, thiết bị công nghệ đã trở thành vật bất ly thân của mỗi người. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng và những lời quảng cáo về cấu hình "khủng" giá rẻ là những rủi ro tiềm ẩn về an toàn điện, cháy nổ và bảo mật thông tin. Việc hiểu rõ các quy chuẩn pháp lý không chỉ giúp bạn trở thành người tiêu dùng thông thái mà còn là yêu cầu bắt buộc để tự bảo vệ mình trước những sản phẩm trôi nổi, kém chất lượng.

Rủi ro từ thiết bị công nghệ không đạt chuẩn: Không chỉ là mất tiền

Nhiều người dùng thường có tâm lý ưu tiên giá rẻ hoặc hàng xách tay không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý, những sản phẩm này thường không trải qua quy trình kiểm định nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật Việt Nam. Linh kiện bên trong có thể là hàng tái chế, pin không đạt chuẩn hoặc phần mềm chứa mã độc.

Hậu quả không chỉ dừng lại ở việc thiết bị nhanh hỏng, mà nghiêm trọng hơn là các vụ cháy nổ pin lithium, rò rỉ điện gây nguy hiểm đến tính mạng. Bên cạnh đó, các thiết bị mạng không đạt chuẩn có thể trở thành "cửa ngõ" cho tội phạm mạng xâm nhập, đánh cắp dữ liệu cá nhân và thông tin tài chính của người dùng.

Hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) - "Thước đo" an toàn

Tại Việt Nam, việc quản lý chất lượng thiết bị điện tử, viễn thông được quy định chặt chẽ tại Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007. Theo đó, các thiết bị công nghệ trước khi lưu hành phải đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.

"Sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 là sản phẩm, hàng hóa có khả năng gây mất an toàn trong điều kiện vận chuyển, lưu giữ, bảo quản, sử dụng hợp lý và đúng mục đích, phải được quản lý về chất lượng trên cơ sở quy chuẩn kỹ thuật tương ứng."

Một số quy chuẩn quan trọng mà người dùng cần lưu ý bao gồm:

• QCVN 132:2022/BTTTT: Đây là quy chuẩn bắt buộc về an toàn điện đối với thiết bị đầu cuối viễn thông và công nghệ thông tin, được ban hành kèm theo Thông tư 24/2022/TT-BTTTT. Các thiết bị như laptop, máy tính bảng, điện thoại phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ số về dòng rò, độ bền điện môi để tránh gây giật điện cho người sử dụng.
• QCVN 101:2016/BTTTT: Quy chuẩn dành riêng cho pin Lithium sử dụng cho các thiết bị cầm tay. Pin không đạt chuẩn này có nguy cơ cháy nổ cực cao khi sạc hoặc sử dụng ở cường độ lớn.
• QCVN 65:2021/BTTTT: Quy chuẩn kỹ thuật đối với thiết bị truy nhập vô tuyến (Wi-Fi) hoạt động trong băng tần 2,4 GHz và 5 GHz, đảm bảo thiết bị không gây nhiễu sóng và an toàn về bức xạ điện từ.

Cách nhận diện sản phẩm an toàn qua dấu hợp quy CR

Để đảm bảo quyền lợi, người tiêu dùng cần kiểm tra kỹ các dấu hiệu pháp lý trên sản phẩm. Theo Thông tư 02/2024/TT-BTTTT, danh mục sản phẩm hàng hóa nhóm 2 bắt buộc phải thực hiện chứng nhận hợp quy hoặc công bố hợp quy và dán tem CR.

Dấu hợp quy CR là minh chứng cho việc sản phẩm đã được cơ quan chức năng kiểm định và xác nhận phù hợp với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Ngoài ra, nhãn hàng hóa phải ghi đầy đủ thông tin về xuất xứ, thông số kỹ thuật và cảnh báo an toàn bằng tiếng Việt.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Khi chọn mua thiết bị công nghệ, người tiêu dùng nên thực hiện các bước sau:

1. Ưu tiên hàng chính hãng: Sản phẩm được nhập khẩu chính ngạch luôn đi kèm với giấy chứng nhận hợp quy và chế độ bảo hành đúng quy định pháp luật.
2. Kiểm tra tem CR: Tuyệt đối không mua các thiết bị thuộc danh mục bắt buộc nhưng thiếu tem CR hoặc tem có dấu hiệu bị tẩy xóa, làm giả.
3. Yêu cầu hóa đơn tài chính: Hóa đơn không chỉ là chứng từ thanh toán mà còn là căn cứ pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp hoặc sự cố cháy nổ do lỗi nhà sản xuất.

Việc tuân thủ các quy chuẩn an toàn không chỉ là trách nhiệm của nhà sản xuất mà còn là sự lựa chọn thông minh của người tiêu dùng để bảo vệ bản thân và gia đình trong thế giới công nghệ đầy biến động.