Nhằm tăng cường năng lực tài chính, kiểm soát rủi ro thanh khoản và bảo vệ tối đa quyền lợi của người gửi tiền, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 40/2026/TT-NHNN quy định cụ thể các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của Quỹ tín dụng nhân dân. Một trong những điểm cốt lõi được hệ thống các tổ chức tín dụng cơ sở đặc biệt quan tâm chính là quy định khống chế trần huy động tiền gửi so với quy mô vốn tự có.

Khống chế tỷ lệ nhận tiền gửi không quá 20 lần vốn chủ sở hữu

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 11 Thông tư 40/2026/TT-NHNN, Quỹ tín dụng nhân dân có trách nhiệm bắt buộc phải duy trì tỷ lệ tổng mức nhận tiền gửi so với vốn chủ sở hữu không được vượt quá 20 lần. Quy định này tạo ra một hành lang pháp lý an toàn, ngăn ngừa tình trạng huy động vốn quá đà vượt xa khả năng tự chịu trách nhiệm tài chính của quỹ.

Công thức xác định tỷ lệ an toàn huy động vốn

Để đảm bảo tính minh bạch và đồng nhất trong công tác giám sát, khoản 2 Điều 11 Thông tư 40/2026/TT-NHNN đã thể chế hóa công thức xác định chỉ số này như sau:

A (lần) = B / C

Trong đó:

• A: Tỷ lệ tổng mức nhận tiền gửi so với vốn chủ sở hữu (yêu cầu tối đa không quá 20 lần).
• B: Tổng mức nhận tiền gửi của Quỹ tín dụng nhân dân tại thời điểm tính toán.
• C: Giá trị vốn chủ sở hữu của Quỹ tín dụng nhân dân tại thời điểm tính toán.

Các khoản tiền gửi tính vào tổng mức huy động gồm những gì?

Theo chỉ dẫn tại khoản 3 Điều 11 Thông tư 40/2026/TT-NHNN, tổng mức nhận tiền gửi (B) được chốt số liệu căn cứ trên Bảng cân đối tài khoản kế toán của Quỹ tín dụng nhân dân tại đúng thời điểm chốt tỷ lệ. Các cấu phần tiền gửi bao gồm:

• Tiền gửi không kỳ hạn của thành viên, tổ chức và cá nhân bằng đồng Việt Nam;
• Tiền gửi có kỳ hạn của thành viên, tổ chức và cá nhân bằng đồng Việt Nam;
• Tiền gửi tiết kiệm của thành viên, tổ chức và cá nhân bằng đồng Việt Nam.

Căn cứ xác định Vốn chủ sở hữu theo chuẩn mực kế toán mới

Quy định tại khoản 4 Điều 11 Thông tư 40/2026/TT-NHNN nêu rõ, nguồn vốn chủ sở hữu (C) dùng để chia gộp cũng được phản ánh chính xác trên Bảng cân đối tài khoản kế toán tại mốc thời gian tính toán. Việc đồng bộ hóa dữ liệu kế toán giữa nguồn vốn huy động và vốn chủ sở hữu giúp tránh sai lệch hoặc báo cáo không trung thực về năng lực tài chính.

Khuyến nghị quản trị cho các Quỹ tín dụng nhân dân

Được ban hành căn cứ trên Luật Các tổ chức tín dụng 2024, quy định này đòi hỏi Ban điều hành và Hội đồng quản trị các Quỹ tín dụng nhân dân phải liên tục theo dõi biến động tài sản và dư nợ tiền gửi. Trong trường hợp tốc độ tăng trưởng tiền gửi vượt nhanh hơn tốc độ tích lũy vốn chủ sở hữu, quỹ cần chủ động điều chỉnh lãi suất huy động hoặc có phương án tăng vốn góp của thành viên, tăng trích lập các quỹ từ lợi nhuận để đảm bảo tỷ lệ an toàn luôn nhỏ hơn hoặc bằng 20 lần theo đúng pháp luật.