Nhận diện Hen phế quản qua các triệu chứng lâm sàng điển hình

Hen phế quản (HPQ) là một bệnh lý hô hấp phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nếu không được kiểm soát đúng cách. Theo định nghĩa tại tài liệu chuyên môn ban hành kèm theo Quyết định 1851/QĐ-BYT năm 2020 của Bộ Y tế, hen phế quản là tình trạng viêm mạn tính niêm mạc phế quản, dẫn đến tăng phản ứng của đường thở với các tác nhân kích thích, gây co thắt lan tỏa cơ trơn phế quản.

Các triệu chứng điển hình mà người bệnh cần đặc biệt lưu ý bao gồm:

• Khó thở, khò khè, thở rít: Đặc biệt là ở thì thở ra. Tiếng cò cử có thể nghe thấy rõ ràng, thường xuất hiện thành cơn.
• Thời điểm xuất hiện: Các triệu chứng thường nặng hơn về đêm hoặc sáng sớm, khi thay đổi thời tiết, hoặc sau khi tiếp xúc với các tác nhân như khói bụi, phấn hoa, lông thú vật.
• Nặng ngực và ho: Ho thường là ho khan hoặc khạc đờm trong, quánh dính sau cơn khó thở.

Tiêu chuẩn chẩn đoán xác định theo hướng dẫn của Bộ Y tế

Việc chẩn đoán hen phế quản không chỉ dựa trên triệu chứng lâm sàng mà còn cần các bằng chứng về giới hạn luồng khí thở ra biến đổi. Theo Quyết định 1851/QĐ-BYT, các bác sĩ sẽ thực hiện đo chức năng thông khí phổi để khẳng định:

"Rối loạn thông khí tắc nghẽn phục hồi hoàn toàn với thuốc giãn phế quản: chỉ số FEV1/FVC ≥ 75% sau hít 400μg salbutamol; hoặc lưu lượng đỉnh (LLĐ) tăng > 15% sau 30 phút hít thuốc."

Phân biệt hen phế quản với các bệnh lý hô hấp khác

Trong bối cảnh y tế hiện nay, việc nhầm lẫn giữa hen phế quản và các bệnh lý khác là rất phổ biến. Người bệnh cần được thăm khám để loại trừ:

• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Thường gặp ở người hút thuốc lá lâu năm, khó thở liên tục và không hồi phục hoàn toàn sau khi dùng thuốc giãn phế quản.
• Suy tim: Có thể gây ra các cơn khó thở kịch phát về đêm giống hen (hen tim).
• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Gây ho kéo dài và khó thở khi nằm.

Bộ Y tế khuyến cáo, ngay khi có các dấu hiệu nghi ngờ, người dân cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được đo chức năng hô hấp và lập kế hoạch hành động hen cá nhân. Việc tự ý dùng thuốc hoặc chủ quan với các cơn khó thở nhẹ có thể dẫn đến những đợt cấp nguy hiểm tính mạng.

Nguồn tham khảo: Quyết định 1851/QĐ-BYT ngày 24/04/2020 của Bộ Y tế.