Hoạt động thỉnh giảng từ lâu đã trở thành một phương thức hiệu quả để chia sẻ tri thức, kết nối giữa thực tiễn quản lý nhà nước và môi trường giáo dục đào tạo. Tuy nhiên, để đảm bảo kỷ luật, kỷ cương hành chính cũng như hiệu quả công việc tại cơ quan gốc, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quy định mới siết chặt việc quản lý thời gian làm việc của cán bộ, công chức, viên chức khi tham gia hoạt động này.

Sử dụng giờ làm việc để thỉnh giảng: Bắt buộc phải có văn bản đồng ý của người đứng đầu

Theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 9 Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT, trong trường hợp hoạt động thỉnh giảng có sử dụng thời gian làm việc của cán bộ, công chức, viên chức thì phải được sự đồng ý của người đứng đầu cơ quan, tổ chức nơi cán bộ, công chức, viên chức làm việc.

"d) Trong trường hợp hoạt động thỉnh giảng có sử dụng thời gian làm việc của cán bộ, công chức, viên chức thì phải được sự đồng ý của người đứng đầu cơ quan, tổ chức nơi cán bộ, công chức, viên chức làm việc."

Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng cán bộ, công chức "trốn việc công" để đi làm thêm bên ngoài, gây ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Việc đồng ý này phải được thể hiện rõ ràng bằng văn bản trước khi cá nhân tiến hành ký kết hợp đồng thỉnh giảng với cơ sở giáo dục.

Cán bộ, công chức ký kết văn bản đồng ý cho phép thỉnh giảng trong giờ làm việc (ảnh minh họa)

Hình thức hợp đồng thỉnh giảng: Không ký hợp đồng lao động đối với công chức

Một điểm mới đáng chú ý khác liên quan đến hình thức pháp lý của hoạt động thỉnh giảng. Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 11 Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT, đối với nhà giáo thỉnh giảng là cán bộ, công chức, hoạt động thỉnh giảng bắt buộc phải được thực hiện thông qua hợp đồng dịch vụ theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Cơ sở giáo dục không được phép ký hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật Lao động 2019 đối với đối tượng này.

Sở dĩ có quy định này là bởi cán bộ, công chức là những người đang hưởng lương từ ngân sách nhà nước và chịu sự điều chỉnh của pháp luật về cán bộ, công chức. Việc ký hợp đồng lao động (vốn thiết lập quan hệ lao động lệ thuộc) với một đơn vị khác là không phù hợp với vị trí pháp lý của họ.

Ngược lại, đối với viên chức đang làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập hoặc người lao động tại các doanh nghiệp, điểm d khoản 1 Điều 11 cho phép linh hoạt lựa chọn giữa hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ tùy theo thỏa thuận của các bên, miễn là không gây ảnh hưởng đến việc hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan chủ quản.

Trách nhiệm báo cáo trước và sau khi thỉnh giảng

Bên cạnh việc xin phép khi dùng giờ hành chính, cán bộ, công chức, viên chức khi đi thỉnh giảng còn phải tuân thủ nghiêm ngặt chế độ báo cáo. Cụ thể, điểm b khoản 3 Điều 12 quy định:

• Phải bảo đảm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao tại cơ quan, tổ chức nơi mình công tác;
• Phải đưa kế hoạch thỉnh giảng vào chương trình công tác cá nhân hàng tuần/tháng;
• Bắt buộc phải báo cáo người đứng đầu cơ quan, tổ chức nơi mình công tác trước khi giao kết và sau khi chấm dứt hợp đồng thỉnh giảng.

Quy định này giúp cơ quan quản lý nắm bắt được lịch trình, khối lượng công việc ngoài giờ của cán bộ, từ đó có sự điều chỉnh, phân công công việc hợp lý, tránh tình trạng cán bộ bị quá tải hoặc phân tâm, xao nhãng nhiệm vụ chính.

Những trường hợp tuyệt đối không được đi thỉnh giảng

Để nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo thỉnh giảng cũng như siết chặt kỷ luật công vụ, khoản 1 Điều 14 Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT quy định rõ cơ quan chủ quản không được để cán bộ, công chức, viên chức ký hợp đồng thỉnh giảng nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

1. Đang trong thời hạn xử lý kỷ luật;
2. Đang trong thời gian thực hiện các quy định liên quan đến kỷ luật theo quy định của Đảng và của pháp luật;
3. Xếp loại chất lượng không hoàn thành nhiệm vụ trong năm hoặc năm liền kề trước đó.

Đồng thời, nhà giáo thỉnh giảng cũng phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về sức khỏe, phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trình độ chuẩn được đào tạo theo quy định của Luật Nhà giáo 2025 tương ứng với từng cấp học, trình độ đào tạo.

Việc ban hành các quy định chặt chẽ này không nhằm mục đích hạn chế quyền tự do học thuật hay cản trở cán bộ, công chức chia sẻ tri thức, mà ngược lại, giúp hoạt động thỉnh giảng đi vào nề nếp, chuyên nghiệp, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích của cơ sở giáo dục, cơ quan công tác và bản thân người đi thỉnh giảng.