Ngày 24/7/2009, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký ban hành Quyết định số 97/2009/QĐ-TTg về Danh mục các lĩnh vực cá nhân được thành lập tổ chức khoa học và công nghệ. Đây được xem là một dấu mốc quan trọng trong việc cụ thể hóa các quy định của Luật Khoa học và Công nghệ, tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các cá nhân có tâm huyết và năng lực tham gia vào hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ tại Việt Nam.

Chi tiết 7 lĩnh vực cá nhân được phép "khởi nghiệp" khoa học

Theo Danh mục ban hành kèm theo Quyết định số 97/2009/QĐ-TTg, có 7 nhóm lĩnh vực lớn mà cá nhân có thể đăng ký thành lập tổ chức khoa học và công nghệ (KH&CN). Việc phân định rõ ràng các ngành nghề giúp cá nhân dễ dàng định hướng và thực hiện các thủ tục hành chính cần thiết.

1. Khoa học tự nhiên

Bao gồm các ngành cơ bản như: Toán học; Khoa học máy tính và thông tin; Vật lý; Hóa học; Cơ học; Các khoa học trái đất và môi trường liên quan; Sinh học.

2. Khoa học xã hội

Tập trung vào các lĩnh vực nghiên cứu con người và xã hội như: Tâm lý học; Kinh tế và kinh doanh; Khoa học giáo dục; Xã hội học; Địa lý kinh tế và xã hội.

3. Khoa học nhân văn

Gồm các ngành: Lịch sử và khảo cổ; Triết học; Ngôn ngữ học và văn học; Nghệ thuật.

4. Khoa học kỹ thuật và công nghệ

Đây là nhóm lĩnh vực rộng lớn nhất, bao gồm: Kiến trúc và xây dựng dân dụng; Kỹ thuật điện, điện tử, công nghệ thông tin và truyền thông; Kỹ thuật cơ khí và công nghệ chế tạo máy; Công nghệ hóa học; Công nghệ vật liệu và kỹ thuật luyện kim; Kỹ thuật y học; Công nghệ môi trường; Công nghệ sinh học; Công nghệ nano; Công nghệ thực phẩm và đồ uống; Công nghệ năng lượng và khai thác tài nguyên.

5. Khoa học y, dược và sức khỏe

Bao gồm: Y học cơ sở; Y học lâm sàng; Y học dự phòng; Dược học.

6. Khoa học nông nghiệp

Tập trung vào sản xuất nông nghiệp bền vững: Trồng trọt; Chăn nuôi; Thú y; Thủy sản.

7. Dịch vụ khoa học và công nghệ

Nhóm này hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu: Dịch vụ thông tin KH&CN; Dịch vụ thư viện, lưu trữ; Dịch vụ bảo tàng; Dịch vụ tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; Dịch vụ sở hữu trí tuệ và dịch vụ chuyển giao công nghệ.

Trách nhiệm và những quy định đặc thù đối với cá nhân

Việc cho phép cá nhân thành lập tổ chức KH&CN đi kèm với những yêu cầu khắt khe về trách nhiệm pháp lý và đạo đức nghề nghiệp. Theo quy định tại Quyết định số 97/2009/QĐ-TTg:

• Trách nhiệm toàn diện: Cá nhân thành lập tổ chức phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về mọi hoạt động của tổ chức do mình sáng lập.
• Phạm vi hoạt động: Chỉ được phép hoạt động trong đúng các lĩnh vực thuộc danh mục đã được phê duyệt.
• Quy định về phản biện chính sách: Đây là một điểm đáng lưu ý. Nếu cá nhân có ý kiến phản biện về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các ý kiến này cần được gửi trực tiếp cho cơ quan có thẩm quyền. Tuyệt đối không được công bố công khai dưới danh nghĩa hoặc gắn với danh nghĩa của tổ chức KH&CN do mình thành lập.

Cá nhân thành lập tổ chức khoa học và công nghệ chịu trách nhiệm toàn diện về hoạt động của tổ chức khoa học và công nghệ do mình thành lập và chỉ hoạt động trong lĩnh vực thuộc danh mục nói trên.

Hiệu lực thi hành

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2009. Việc ban hành danh mục này không chỉ giúp minh bạch hóa các lĩnh vực đầu tư cho cá nhân mà còn góp phần thúc đẩy thị trường KH&CN phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.

Các cá nhân có nhu cầu thành lập tổ chức cần đối chiếu kỹ lưỡng chuyên môn của mình với danh mục nêu trên để đảm bảo hồ sơ đăng ký được thực hiện đúng quy định của pháp luật.