Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, ngành tư pháp Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó. Để xây dựng một nền tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp và liêm chính theo tinh thần của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố then chốt. Mới đây, Thông tư 15/2026/TT-TANDTC quy định về công tác đào tạo, bồi dưỡng trong Tòa án nhân dân chính thức có hiệu lực từ ngày 01/6/2026 đã mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt.

Yêu Cầu Bắt Buộc: Bồi Dưỡng Tối Thiểu 1 Tuần/Năm

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Thông tư 15/2026/TT-TANDTC là việc chuẩn hóa và bắt buộc hóa thời lượng bồi dưỡng hằng năm đối với đội ngũ công chức, viên chức công tác tại hệ thống Tòa án nhân dân các cấp. Theo đó, việc học tập, cập nhật kiến thức không còn là quyền lợi hay sự tự nguyện, mà đã trở thành trách nhiệm công vụ bắt buộc.

Cụ thể, Điều 15 của Quy định ban hành kèm theo Thông tư 15/2026/TT-TANDTC nêu rõ:

Công chức, viên chức Tòa án nhân dân có trách nhiệm tham gia đầy đủ các chương trình bồi dưỡng theo quy định. Đặc biệt, công chức, viên chức tham gia bồi dưỡng theo vị trí việc làm, chuyên môn, nghiệp vụ phải bảo đảm thời lượng bồi dưỡng tối thiểu 01 tuần (tương đương 40 tiết) mỗi năm, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền quyết định khác.

Quy định này nhằm đảm bảo mọi cán bộ, từ Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên cho đến các vị trí hỗ trợ khác đều liên tục được cập nhật kiến thức mới, tránh tình trạng tụt hậu về nghiệp vụ trong môi trường pháp lý liên tục thay đổi.

Trọng Tâm Mới: Đưa Trí Tuệ Nhân Tạo (AI) Và Chuyển Đổi Số Vào Giáo Trình

Không chỉ dừng lại ở các kiến thức pháp luật truyền thống, Thông tư 15/2026/TT-TANDTC đã thể hiện tầm nhìn chiến lược khi đưa công nghệ thông tin, chuyển đổi số và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) thành những nội dung bồi dưỡng trọng tâm.

Theo Điều 14 của Quy định, nội dung bồi dưỡng hằng năm sẽ tập trung vào các nhóm kiến thức cốt lõi:

• Kiến thức pháp luật mới: Cập nhật các đạo luật vừa ban hành, các văn bản hướng dẫn thi hành và án lệ mới nhất.
• Kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ: Nâng cao năng lực giải quyết, xét xử các loại vụ án, đặc biệt là các vụ tranh chấp phức tạp, xuyên biên giới.
• Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin: Sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý án văn, hệ thống Tòa án điện tử.
• Trí tuệ nhân tạo (AI): Tiếp cận và khai thác hiệu quả phần mềm Trợ lý ảo dành cho Thẩm phán, giúp tối ưu hóa quy trình tra cứu văn bản pháp luật và hỗ trợ ra phán quyết.
• Kỹ năng quản trị, điều hành: Dành cho đội ngũ lãnh đạo, quản lý Tòa án các cấp nhằm nâng cao hiệu quả vận hành bộ máy.

Tiêu Chuẩn Riêng Đối Với Đội Ngũ Thẩm Phán

Là hạt nhân của hoạt động xét xử, đội ngũ Thẩm phán Tòa án nhân dân nhận được sự quan tâm đặc biệt trong công tác đào tạo, bồi dưỡng. Việc tham gia các khóa bồi dưỡng đối với Thẩm phán không chỉ tuân theo định kỳ hằng năm mà còn được kích hoạt linh hoạt trong các trường hợp cụ thể:

• Khi có yêu cầu nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ phục vụ trực tiếp cho công tác xét xử các vụ án đặc thù.
• Khi có sự thay đổi lớn về quy định pháp luật, hướng dẫn nghiệp vụ của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hoặc yêu cầu từ tiến trình cải cách tư pháp.
• Theo yêu cầu đột xuất của lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao khi phát sinh các nhiệm vụ chính trị, pháp lý cấp bách.

Điều này đảm bảo phán quyết của Tòa án luôn dựa trên những căn cứ pháp lý chuẩn xác nhất và bắt kịp với hơi thở của thực tiễn đời sống.

Hiện Đại Hóa Nền Tư Pháp Và Hội Nhập Quốc Tế

Việc ban hành Thông tư 15/2026/TT-TANDTC là bước đi cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tiến tới xây dựng Tòa án điện tử tại Việt Nam. Nguyên tắc xuyên suốt của công tác đào tạo, bồi dưỡng giai đoạn này là lấy công nghệ làm bệ đỡ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả.

Thông qua việc bắt buộc bồi dưỡng công nghệ và AI, ngành Tòa án kỳ vọng sẽ giảm tải áp lực công việc cho cán bộ, hạn chế tối đa các sai sót chủ quan trong quá trình tố tụng, đồng thời nâng cao tính minh bạch, tiếp cận công lý dễ dàng hơn cho người dân. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng để tư pháp Việt Nam tự tin hội nhập với các hệ thống tư pháp tiên tiến trên thế giới.