Chính phủ vừa ban hành Nghị định 122/2025/NĐ-CP, tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong công tác điều hành ngân sách. Với tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, văn bản này không chỉ giúp tinh gọn bộ máy mà còn hứa hẹn rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết các thủ tục thuế phức tạp cho người dân và doanh nghiệp.

1. Bộ Tài chính được "trao quyền" thực hiện 7 nhóm nhiệm vụ trọng yếu

Thay vì phải chờ đợi các quyết định từ cấp Chính phủ, Chương II Nghị định 122/2025/NĐ-CP đã chính thức phân quyền cho Bộ Tài chính thực hiện 7 nhóm nhiệm vụ then chốt vốn trước đây thuộc thẩm quyền của Chính phủ. Điều này dựa trên nền tảng của Luật Quản lý thuế 2019.

Các nhóm nhiệm vụ nổi bật bao gồm:

• Đơn giản hóa hồ sơ: Hướng dẫn người nộp thuế không phải nộp các chứng từ mà cơ quan nhà nước đã có sẵn trong hệ thống dữ liệu theo khoản 11 Điều 17 Luật Quản lý thuế 2019.
• Quản lý khai thuế: Hướng dẫn chi tiết về hồ sơ, thời hạn và địa điểm nộp hồ sơ khai thuế cho nhiều loại hình kinh doanh đặc thù như đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước...
• Xử lý nợ thuế: Thẩm quyền quyết định xóa nợ đối với các khoản nợ từ 15 tỷ đồng trở lên của doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản theo khoản 4 Điều 87 Luật Quản lý thuế 2019.

2. Đột phá trong cơ chế thỏa thuận trước về giá tính thuế (APA)

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc phân cấp cho Bộ Tài chính toàn quyền quyết định ký kết các nội dung APA. Đây là cơ chế quan trọng giúp doanh nghiệp có giao dịch liên kết chủ động được nghĩa vụ thuế và tránh rủi ro bị ấn định thuế sau này.

Cụ thể, theo Điều 8 Nghị định 122/2025/NĐ-CP, Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ trực tiếp cho ý kiến và ký nội dung APA đối với các thỏa thuận song phương hoặc đa phương có sự tham gia của cơ quan thuế nước ngoài. Quy định này giúp đẩy nhanh tiến độ đàm phán, vốn thường kéo dài nhiều năm khi phải qua nhiều cấp phê duyệt.

3. Quy định chuyển tiếp: Thủ tướng vẫn tiếp tục xử lý các hồ sơ tồn đọng

Để đảm bảo tính liên tục và không gây xáo trộn cho các hồ sơ đang xử lý, Điều 9 Nghị định 122/2025/NĐ-CP quy định rõ:

"Đối với các hồ sơ đã được trình Thủ tướng Chính phủ trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành nhưng chưa có quyết định xoá nợ thì Thủ tướng Chính phủ tiếp tục xử lý theo thẩm quyền quy định tại khoản 4 Điều 87 Luật Quản lý thuế 2019."

Ngược lại, đối với các hồ sơ APA song phương, đa phương đã nộp nhưng chưa báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thì thẩm quyền phê duyệt sẽ được chuyển giao ngay cho Bộ Tài chính theo quy định mới.

4. Lộ trình áp dụng và những lưu ý quan trọng về thời gian

Người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý về thời gian hiệu lực của các quy định này. Nghị định 122/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành trong một giai đoạn nhất định: từ ngày 01/7/2025 đến hết ngày 01/3/2027.

Trong giai đoạn này, nếu có bất kỳ quy định nào về thẩm quyền, trình tự thủ tục trong các văn bản khác trái với Nghị định này thì sẽ ưu tiên thực hiện theo Nghị định 122/2025/NĐ-CP. Đây là nỗ lực của Chính phủ nhằm thử nghiệm và đẩy mạnh hiệu quả quản lý vĩ mô, tập trung vào việc xây dựng thể chế và chiến lược dài hạn.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 122/2025/NĐ-CP sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tương tác với cơ quan thuế, tận dụng tối đa các cải cách về thủ tục hành chính để tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh.