Một trong những cải cách mang tính bước ngoặt trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp tại Việt Nam đã chính thức được xác lập. Theo quy định mới nhất tại Luật Thi hành án dân sự 2025 (số 106/2025/QH15), toàn bộ các Văn phòng Thừa phát lại đã thành lập và đang hoạt động trên cả nước sẽ phải thực hiện một cuộc chuyển đổi mang tính lịch sử: Đổi tên thành "Văn phòng Thi hành án dân sự" và chuyển đổi chức danh Thừa phát lại thành Thừa hành viên. Lộ trình này được giới hạn nghiêm ngặt với thời hạn cuối cùng là trước ngày 01/7/2027.

Lộ trình chuyển đổi 1 năm: Từ Thừa phát lại sang Thừa hành viên

Sự ra đời của Luật Thi hành án dân sự 2025 đánh dấu bước hoàn thiện thể chế về xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự. Theo quy định tại khoản 1 Điều 115 Luật Thi hành án dân sự 2025, đạo luật này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Để đảm bảo tính liên tục trong hoạt động của các tổ chức hành nghề bổ trợ tư pháp hiện hữu, cơ quan lập pháp đã ban hành một điều khoản chuyển tiếp cực kỳ quan trọng tại khoản 5 Điều 116 Luật Thi hành án dân sự 2025. Cụ thể:

"Thừa phát lại được bổ nhiệm trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành được tiếp tục hoạt động, không cần bổ nhiệm lại nhưng phải đổi thẻ Thừa hành viên trước ngày 01 tháng 7 năm 2027 theo quy định của Chính phủ.

Văn phòng thừa phát lại được thành lập trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành được tiếp tục hoạt động nhưng phải thực hiện thủ tục đổi tên thành "văn phòng thi hành án dân sự” trước ngày 01 tháng 7 năm 2027 theo quy định của Chính phủ."

Như vậy, các Văn phòng Thừa phát lại đã được thành lập hợp pháp trước ngày 01/7/2026 không bị buộc phải chấm dứt hoạt động ngay lập tức. Thay vào đó, các tổ chức này có khoảng thời gian chuyển tiếp là 01 năm (từ ngày 01/7/2026 đến trước ngày 01/7/2027) để hoàn tất các thủ tục hành chính về đổi tên văn phòng và đổi thẻ chức danh nghề nghiệp cho các Thừa phát lại sang Thừa hành viên.

Các Văn phòng Thừa phát lại có thời hạn 1 năm để hoàn tất thủ tục đổi tên sang Văn phòng Thi hành án dân sự (ảnh minh họa)

Mô hình hoạt động mới của Văn phòng Thi hành án dân sự

Sau khi hoàn tất thủ tục đổi tên, cơ cấu tổ chức và mô hình hoạt động của các văn phòng này sẽ được điều chỉnh toàn diện theo các quy định mới về Văn phòng Thi hành án dân sự. Theo quy định tại Điều 26 Luật Thi hành án dân sự 2025, mô hình này có những đặc điểm pháp lý nổi bật sau:

• Về chức năng: Theo khoản 1 Điều 26, đây là tổ chức hành nghề của Thừa hành viên để thực hiện việc tổ chức thi hành án và các công việc khác theo quy định của pháp luật.
• Về tư cách pháp lý: Theo khoản 2 Điều 26, văn phòng được tổ chức, hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tương ứng; có trụ sở, con dấu và tài khoản riêng biệt.
• Về loại hình doanh nghiệp: Khoản 3 Điều 26 quy định rõ hai hình thức tổ chức:
  • Doanh nghiệp tư nhân: Áp dụng đối với văn phòng do 01 Thừa hành viên thành lập. Chủ doanh nghiệp tư nhân đồng thời là Trưởng văn phòng và phải có kinh nghiệm hành nghề từ đủ 02 năm trở lên.
  • Công ty hợp danh: Áp dụng đối với văn phòng do từ 02 Thừa hành viên trở lên thành lập. Trưởng văn phòng phải là thành viên hợp danh và có kinh nghiệm hành nghề từ đủ 02 năm trở lên.

Đặc biệt, pháp luật nghiêm cấm Trưởng văn phòng thi hành án dân sự thuê người khác điều hành hoặc cho thuê văn phòng nhằm đảm bảo tính chịu trách nhiệm cá nhân cao nhất của người đại diện theo pháp luật đối với hoạt động bổ trợ tư pháp nhạy cảm này.

Quyền lợi và kết quả công việc cũ được bảo hộ ra sao?

Một câu hỏi lớn được nhiều Văn phòng Thừa phát lại và người dân quan tâm là: Liệu các vi bằng đã lập, các quyết định thi hành án đã ban hành trước ngày 01/7/2026 có còn giá trị pháp lý hay không?

Về vấn đề này, khoản 5 Điều 116 Luật Thi hành án dân sự 2025 đã đưa ra lời khẳng định mang tính bảo hộ tuyệt đối:

"Kết quả thực hiện việc tổ chức thi hành án của văn phòng thừa phát lại, Thừa phát lại được thực hiện theo quy định của pháp luật trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì được công nhận và không phải thực hiện lại theo quy định của Luật này."

Quy định này giúp triệt tiêu hoàn toàn các rủi ro pháp lý cho khách hàng và người dân đã sử dụng dịch vụ của Thừa phát lại trước đây. Sau khi thực hiện chuyển đổi tên gọi, các Văn phòng Thi hành án dân sự và Thừa hành viên mới sẽ kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và tiếp tục thực hiện các công việc dang dở của Văn phòng Thừa phát lại, Thừa phát lại tiền nhiệm mà không gây ra bất kỳ sự gián đoạn nào.

Đối với các vụ việc thi hành án đã kết thúc hoặc đang thực hiện dở dang dưới thời kỳ áp dụng Luật Thi hành án dân sự số 26/2008/QH12, các điều khoản chuyển tiếp tại Điều 116 cũng quy định rõ nguyên tắc áp dụng luật cũ hoặc luật mới tùy thuộc vào trạng thái của hồ sơ thi hành án, đảm bảo tối đa quyền lợi hợp pháp của các đương sự.

Khuyến nghị thiết thực cho các Văn phòng Thừa phát lại hiện nay

Để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, tránh các rủi ro pháp lý và gián đoạn hoạt động kinh doanh, các Văn phòng Thừa phát lại cần chủ động thực hiện các bước chuẩn bị sau:

1. Rà soát nhân sự và chứng chỉ hành nghề: Đảm bảo các Thừa phát lại tại văn phòng đáp ứng đủ điều kiện để đổi thẻ Thừa hành viên theo quy định mới của Chính phủ.
2. Chuẩn bị hồ sơ pháp lý đổi tên: Theo dõi sát sao các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thi hành án dân sự 2025 để nộp hồ sơ đổi tên văn phòng đúng hạn, tránh để sát thời điểm 01/7/2027 dẫn đến quá tải thủ tục hành chính.
3. Thông báo cho khách hàng: Chủ động thông tin đến các đối tác, khách hàng về lộ trình chuyển đổi tên gọi và khẳng định tính kế thừa pháp lý của Văn phòng Thi hành án dân sự mới đối với các hợp đồng, vụ việc đang thực hiện.

Việc chuyển đổi từ Văn phòng Thừa phát lại sang Văn phòng Thi hành án dân sự không chỉ đơn thuần là thay đổi một danh xưng, mà là bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa, nâng cao địa vị pháp lý và mở rộng vai trò của các tổ chức hành nghề bổ trợ tư pháp trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.