Trước thực trạng các vụ việc hành hung nhân viên y tế và gây rối trật tự tại bệnh viện có chiều hướng gia tăng và tính chất ngày càng manh động, ngày 17/01/2019, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký ban hành Quyết định 170/QĐ-BYT năm 2019 phê duyệt Đề án "Phòng ngừa tội phạm và phòng, chống vi phạm pháp luật tại các cơ sở y tế".

Bối cảnh cấp bách: Khi bệnh viện không còn là nơi an toàn

Theo số liệu thống kê được nêu trong Đề án, tính đến năm 2018, cả nước có hơn 1.300 bệnh viện với gần 600.000 cán bộ y tế. Tuy nhiên, môi trường y tế đang trở nên nhạy cảm hơn bao giờ hết. Các vụ việc điển hình như vụ đâm chết bác sĩ tại Thái Bình (2011), truy sát bệnh nhân tại Lâm Đồng (2016) hay hành hung bác sĩ tại Bệnh viện Bạch Mai (2014) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự xuống cấp đạo đức của một bộ phận đối tượng và sự thiếu hụt các biện pháp bảo vệ cần thiết.

Phân tích của Bộ Y tế cho thấy, 60% các vụ hành hung xảy ra ở tuyến tỉnh và 70% đối tượng bị tấn công là bác sĩ. Đáng lo ngại, có tới 30% vụ việc xảy ra ngay khi thầy thuốc đang nỗ lực cấp cứu, giành giật sự sống cho người bệnh. Nguyên nhân được xác định là do sự manh động của các đối tượng, tình trạng quá tải bệnh viện gây bức xúc và đặc biệt là lực lượng bảo vệ tại nhiều nơi còn thiếu tính chuyên nghiệp.

Mục tiêu "thép" đến năm 2020: Giảm 20% vụ phạm tội nghiêm trọng

Tại Điều 1 Quyết định 170/QĐ-BYT năm 2019, Bộ Y tế đặt ra những mục tiêu cụ thể và quyết liệt nhằm lập lại trật tự kỷ cương tại các cơ sở khám chữa bệnh:

• Về an ninh: Phấn đấu giảm từ 15 - 20% số vụ phạm tội và vi phạm pháp luật nghiêm trọng liên quan đến an ninh bệnh viện so với năm 2017.
• Về tổ chức: 100% bệnh viện phải kiện toàn tổ chức, tăng cường lực lượng làm công tác an ninh trật tự.
• Về đào tạo: Trên 90% cán bộ y tế phải nắm vững quy định pháp luật về phòng chống tội phạm; 90% lực lượng bảo vệ được tập huấn kỹ năng chuyên nghiệp.
• Về phối hợp: Trên 90% bệnh viện có cam kết phối hợp liên ngành với lực lượng Công an sở tại.

Các nhóm giải pháp trọng tâm: Bảo vệ từ gốc đến ngọn

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Đề án tập trung vào 6 nhóm hoạt động chính, đan xen giữa tuyên truyền giáo dục và củng cố lực lượng thực thi:

1. Tuyên truyền và giáo dục ý thức

Không chỉ dừng lại ở việc giáo dục cán bộ y tế về quy tắc ứng xử theo Thông tư 07/2014/TT-BYT, Đề án còn nhấn mạnh việc tuyên truyền cho người bệnh và thân nhân về trách nhiệm tôn trọng nhân viên y tế theo quy định của Luật khám bệnh, chữa bệnh năm 2009.

2. Nâng cao năng lực lực lượng bảo vệ

Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện phải rà soát, củng cố đội ngũ bảo vệ. Những nhân viên này không chỉ cần sức khỏe mà phải được trang bị công cụ hỗ trợ và kỹ năng xử lý tình huống xung đột, tránh tình trạng "bảo vệ bỏ chạy khi bác sĩ bị đánh" như đã từng xảy ra.

3. Phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an

Đây là giải pháp mang tính then chốt. Các cơ sở y tế cần chủ động ký kết quy chế phối hợp với Công an địa phương để có phương án ứng phó nhanh nhất khi có sự cố xảy ra, đảm bảo tính răn đe của pháp luật theo tinh thần của Bộ luật Hình sự năm 2015.

"Phòng ngừa tội phạm, phòng chống vi phạm pháp luật tại cơ sở y tế là trách nhiệm của chính quyền các cấp, của ngành y tế và của toàn xã hội. Bảo vệ nhân viên y tế chính là bảo vệ nguồn nhân lực quý giá để chăm sóc sức khỏe cho nhân dân."

Lời kết và định hướng đến năm 2030

Với tầm nhìn xa hơn, Đề án định hướng đến năm 2030 sẽ hoàn thiện toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về bảo đảm an toàn trong y tế, duy trì 100% lực lượng bảo vệ chuyên nghiệp tại tất cả các bệnh viện. Việc ban hành Đề án vào thời điểm đầu năm 2019 thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn của Bộ Y tế trong việc tạo dựng một môi trường y tế văn minh, an toàn và nhân văn.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 17/01/2019. Các cơ quan, đơn vị liên quan từ Trung ương đến địa phương có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả các nội dung của Đề án.

Hệ thống Pháp luật