Tình trạng quá tải công việc và thiếu hụt nhân lực tại cấp cơ sở từ lâu đã là một "bài toán đau đầu" đối với chính quyền các địa phương. Trước áp lực vận hành bộ máy hành chính hiệu quả, ngày 09/06/2026, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long đã thay mặt Bộ ký ban hành Công văn 5829/BNV-CCVC gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về giải pháp bổ sung nguồn nhân lực cho cấp cơ sở. Đây được xem là một bước đi đột phá, mở ra cơ chế linh hoạt giúp các địa phương chủ động giải quyết bài toán nhân sự tại cấp xã.

Khẩn trương rà soát, đánh giá tổng thể chất lượng đội ngũ công chức cấp xã

Tại Công văn 5829/BNV-CCVC, Bộ Nội vụ đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đôn đốc các xã, phường, đặc khu thuộc phạm vi quản lý khẩn trương tiến hành rà soát, đánh giá tổng thể chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Việc rà soát này phải dựa trên khả năng đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm được giao đảm nhận, bảo đảm nguyên tắc "đúng người, đúng việc, đúng địa bàn".

Trên cơ sở kết quả rà soát thực tế, các địa phương cần:

• Xác định cụ thể nhu cầu bổ sung nhân lực theo từng vị trí việc làm cụ thể.
• Chủ động thực hiện quy trình tuyển dụng hoặc tiếp nhận vào làm công chức trong phạm vi chỉ tiêu biên chế được giao.
• Bộ Nội vụ đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu rút gọn tối đa thời gian thực hiện quy trình tuyển dụng, tiếp nhận theo quy định tại Nghị định 170/2025/NĐ-CP ngày 30/06/2025 của Chính phủ quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức.

Trường hợp các xã, phường, đặc khu vẫn còn chỉ tiêu biên chế và có nhu cầu tuyển dụng nhưng chưa đủ điều kiện tự tổ chức kỳ tuyển dụng riêng, địa phương cần tổng hợp, báo cáo UBND cấp tỉnh để tổ chức tuyển dụng tập trung theo thẩm quyền, sau đó phân bổ số lượng người làm việc về các cơ sở theo yêu cầu thực tế.

Đột phá cơ chế: Cho phép ký hợp đồng lao động hỗ trợ công chức chuyên môn

Điểm đáng chú ý nhất trong hướng dẫn lần này của Bộ Nội vụ chính là việc cho phép các địa phương chủ động xây dựng phương án ký kết hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ đối với những công việc chuyên môn, nghiệp vụ hoặc hỗ trợ phục vụ mà nguồn nhân lực hiện có chưa đáp ứng được. Cơ chế này được thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 170/2025/NĐ-CP nhằm phục vụ nội bộ cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Cụ thể, các địa phương được phép ký kết hợp đồng lao động để hỗ trợ công chức thực hiện các nhiệm vụ được giao tại các vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ ở cấp xã theo quy định tại Nghị định 361/2025/NĐ-CP quy định về vị trí việc làm công chức và các quy định của Ban Tổ chức Trung ương về danh mục vị trí việc làm khối Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.

"Người ký kết hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức không tính trong biên chế được giao của cơ quan, tổ chức, đơn vị."

Quy định này giúp tháo gỡ triệt để rào cản về giới hạn biên chế hành chính, cho phép chính quyền cấp xã linh hoạt bổ sung nhân sự hỗ trợ ngay lập tức cho các mảng công việc đang bị quá tải như địa chính, xây dựng, tư pháp - hộ tịch, hay văn phòng - thống kê.

Đảm bảo nguồn kinh phí chi trả nằm ngoài quỹ lương khoán

Để giải quyết nỗi lo về nguồn kinh phí chi trả cho lực lượng lao động hợp đồng này, Bộ Nội vụ đã chỉ rõ hướng dẫn về mặt tài chính. Theo đó, kinh phí thực hiện ký hợp đồng lao động hỗ trợ công chức cấp xã sẽ do ngân sách nhà nước bảo đảm, nằm ngoài quỹ lương và ngoài kinh phí khoán chi hành chính của các cơ quan, đơn vị.

Việc bố trí nguồn kinh phí, lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán nguồn kinh phí này được thực hiện nghiêm túc theo quy định tại Thông tư 144/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Bên cạnh nguồn ngân sách nhà nước, các địa phương cũng được phép chủ động huy động các nguồn lực hợp pháp khác theo quy định của pháp luật để thực hiện việc ký kết hợp đồng, căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 13 Nghị định 173/2025/NĐ-CP ngày 30/06/2025 của Chính phủ về hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức.

Linh hoạt các giải pháp điều động, điều chuyển biên chế

Song song với giải pháp tuyển dụng mới và ký hợp đồng lao động, Bộ Nội vụ đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cần chủ động áp dụng các giải pháp linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để kịp thời bổ sung nguồn nhân lực cho cấp xã, bảo đảm hoạt động thông suốt của chính quyền địa phương hai cấp. Các giải pháp bao gồm:

1. Điều động, bố trí, phân công công tác đối với nguồn nhân lực từ các cơ quan, đơn vị khác sang cấp xã.
2. Điều chuyển chỉ tiêu biên chế giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương theo thẩm quyền để ưu tiên cho những địa bàn cấp xã đang quá tải công việc hoặc có quy mô dân số lớn.
3. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính tại Bộ phận Một cửa cấp xã để giảm tải áp lực công việc trực tiếp cho đội ngũ công chức hiện có.

Với những hướng dẫn cụ thể và kịp thời tại Công văn 5829/BNV-CCVC, Bộ Nội vụ đã trao cho các địa phương một "chiếc chìa khóa" quan trọng để chủ động tự quyết và tháo gỡ điểm nghẽn về nhân sự cấp cơ sở. Việc triển khai nhanh chóng, đúng quy định các giải pháp này không chỉ giúp giảm tải áp lực cho đội ngũ công chức cấp xã mà còn góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ngay từ cấp cơ sở.