Trong văn hóa gia đình Việt Nam, việc ông bà ở quê lên thành phố thăm con cháu, ở lại chơi vài tuần hoặc vài tháng để hỗ trợ chăm sóc trẻ nhỏ là điều hết sức phổ biến. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý về quản lý cư trú, nhiều gia đình vẫn băn khoăn liệu trường hợp này có bắt buộc phải thực hiện các thủ tục khai báo với cơ quan chức năng hay không.

Quy định về đăng ký tạm trú theo Luật Cư trú 2020

Kể từ ngày 01/07/2021, Luật Cư trú 2020 đã chính thức có hiệu lực với nhiều thay đổi quan trọng trong phương thức quản lý dân cư. Theo quy định tại Điều 27 Luật Cư trú 2020, điều kiện để một công dân phải đăng ký tạm trú được xác định như sau:

"Công dân đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài phạm vi đơn vị hành chính cấp xã nơi đã đăng ký thường trú để lao động, học tập hoặc vì mục đích khác từ 30 ngày trở lên thì phải thực hiện đăng ký tạm trú."

Như vậy, mốc thời gian 30 ngày là căn cứ quan trọng nhất. Nếu bố mẹ bạn dự định ở lại chơi với con cháu từ 30 ngày trở lên, gia đình có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký tạm trú cho ông bà tại Công an xã, phường, thị trấn nơi đang cư trú.

Trường hợp ở dưới 30 ngày: Chỉ cần thông báo lưu trú

Nếu chuyến thăm của bố mẹ chỉ kéo dài trong thời gian ngắn (dưới 30 ngày), pháp luật không yêu cầu phải đăng ký tạm trú. Thay vào đó, gia đình chỉ cần thực hiện việc thông báo lưu trú. Đây là thủ tục đơn giản hơn rất nhiều so với đăng ký tạm trú.

Căn cứ Điều 30 Luật Cư trú 2020, khi có người đến lưu trú, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo với cơ quan đăng ký cư trú trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú. Nếu người đến sau 23 giờ thì thông báo trước 08 giờ ngày hôm sau.

Một điểm thuận lợi cho các gia đình là đối với những người thân thích như ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng, con, cháu, anh, chị, em ruột đến lưu trú nhiều lần thì chỉ cần thông báo lưu trú một lần. Việc thông báo có thể thực hiện trực tiếp, qua điện thoại hoặc qua các ứng dụng điện tử của Bộ Công an.

Hồ sơ và thủ tục đăng ký tạm trú mới nhất

Trong trường hợp xác định bố mẹ sẽ ở lại lâu dài (trên 30 ngày), gia đình cần chuẩn bị hồ sơ theo Điều 28 Luật Cư trú 2020 bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (Mẫu CT01);
• Giấy tờ, tài liệu chứng minh chỗ ở hợp pháp (Sổ đỏ, hợp đồng thuê nhà, hoặc văn bản đồng ý cho ở nhờ của chủ sở hữu).

Cơ quan đăng ký cư trú sẽ thẩm định và cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu về cư trú trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Hiện nay, việc quản lý đã chuyển sang hình thức điện tử, không còn cấp Sổ tạm trú giấy như trước đây.

Rủi ro pháp lý nếu không thực hiện khai báo

Nhiều người cho rằng bố mẹ con cái trong nhà thì không cần khai báo, tuy nhiên đây là quan niệm sai lầm có thể dẫn đến bị xử phạt. Tại thời điểm tháng 09/2021, hành vi không thực hiện đúng quy định về đăng ký tạm trú hoặc thông báo lưu trú sẽ bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

Cụ thể, mức phạt tiền có thể từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với cá nhân, chủ hộ gia đình không thực hiện đúng quy định về đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú hoặc điều chỉnh những thay đổi trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú. Việc tuân thủ pháp luật cư trú không chỉ giúp cơ quan nhà nước quản lý tốt an ninh trật tự mà còn đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội cho chính người thân của bạn khi sinh sống tại địa phương mới.

Nội dung tư vấn trên đây nhằm mục đích phổ biến kiến thức pháp luật, quý khách hàng nên đối chiếu với tình huống thực tế của mình hoặc liên hệ luật sư chuyên môn để được hỗ trợ chi tiết nhất.