Trong nỗ lực quyết liệt nhằm tháo gỡ các nút thắt về thủ tục hành chính và thúc đẩy lưu thông hàng hóa quốc tế, Bộ Công Thương đã chính thức ban hành Công văn 699/BCT-CN. Văn bản này được gửi tới Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương với yêu cầu trọng tâm là rà soát và phân cấp rõ ràng nhiệm vụ kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm (ATTP) đối với hàng hóa nhập khẩu, tránh tình trạng chồng chéo hoặc đứt gãy quy trình tại các cửa khẩu.

Khẩn trương phân cấp nhiệm vụ để tránh 'điểm nghẽn' tại các cửa khẩu trọng điểm

Thực tế triển khai trong thời gian qua cho thấy, việc chậm trễ hoặc thiếu thống nhất trong khâu kiểm tra chuyên ngành thường dẫn đến tình trạng ùn ứ hàng hóa kéo dài, gây thiệt hại kinh tế không nhỏ cho cộng đồng doanh nghiệp. Tại Công văn 699/BCT-CN, Bộ Công Thương nhấn mạnh yêu cầu các địa phương cần tập trung tối đa nguồn lực, thực hiện đúng và đầy đủ các quy trình kiểm tra theo thẩm quyền. Mục tiêu cao nhất là tạo điều kiện tối đa cho hàng hóa được thông quan suôn sẻ, giảm chi phí logistics nhưng vẫn phải đảm bảo nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Việc tổ chức kiểm tra hiện nay không còn là câu chuyện của riêng lẻ từng đơn vị mà phải tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp lý mới nhất. Cụ thể, các cơ quan chức năng tại địa phương cần bám sát nội dung hướng dẫn tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP. Đây được xem là văn bản pháp lý "xương sống", định hình lại toàn bộ cách thức quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong giai đoạn hội nhập kinh tế sâu rộng năm 2026.

Căn cứ pháp lý về thẩm quyền và trách nhiệm kiểm tra của địa phương

Để các địa phương có cơ sở pháp lý vững chắc khi thực hiện, Bộ Công Thương đã dẫn chiếu trực tiếp các quy định hiện hành của pháp luật. Theo đó, thẩm quyền và trách nhiệm của các cấp chính quyền được quy định rõ nét nhằm tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm:

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 20 Nghị định 46/2026/NĐ-CP, cơ quan kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu theo quy định tại khoản 1 Điều 39 Luật An toàn thực phẩm 2010 là cơ quan quản lý nhà nước được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp, giao nhiệm vụ thực hiện.

Như vậy, vai trò của chính quyền địa phương là cực kỳ quan trọng trong việc chỉ định và giám sát đơn vị đầu mối thực hiện nhiệm vụ này. Việc phân cấp mạnh mẽ không chỉ giúp tăng tính chủ động cho cơ sở mà còn giúp sát sao hơn với tình hình thực tế tại từng địa bàn, đặc biệt là tại các tỉnh biên giới hoặc các thành phố có cảng biển, sân bay quốc tế lớn.

Công khai minh bạch danh sách các đơn vị kiểm nghiệm và cơ quan kiểm tra

Nhằm hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp và các bên liên quan trong việc tra cứu thông tin, Bộ Công Thương cũng đã tiến hành rà soát và công bố công khai danh sách các cơ quan kiểm tra cũng như các cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm được chỉ định đủ năng lực. Những thông tin này hiện đã được cập nhật đầy đủ trên Cổng thông tin điện tử của Bộ, giúp doanh nghiệp dễ dàng lựa chọn đơn vị phù hợp để thực hiện các thủ tục cần thiết.

Việc rà soát và đánh giá lại năng lực định kỳ của các đơn vị này tại địa phương là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính liên tục, chính xác và thống nhất trong quản lý nhà nước. Các chuyên gia pháp lý nhận định rằng, động thái quyết liệt này của Bộ Công Thương là bước đi cần thiết để hiện thực hóa các quy định của Luật An toàn thực phẩm 2010, đồng thời tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng cho các thương nhân nhập khẩu.

Lời khuyên từ chuyên gia cho doanh nghiệp: Trong giai đoạn chuyển tiếp và áp dụng các quy định mới, các thương nhân nhập khẩu thực phẩm cần chủ động cập nhật danh sách các cơ quan kiểm tra tại địa phương nơi mình dự kiến mở tờ khai hải quan. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ theo đúng hướng dẫn của Nghị định 46/2026/NĐ-CP sẽ giúp quá trình kiểm tra chuyên ngành và thông quan diễn ra nhanh chóng, tránh phát sinh các chi phí lưu kho bãi không đáng có.