Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Từ những đợt hạn mặn lịch sử tại Đồng bằng sông Cửu Long đến những cơn bão dị thường tại miền Trung, "mẹ thiên nhiên" đang gửi đi những thông điệp khẩn thiết. Vậy chúng ta đã thực sự hiểu rõ về hậu quả của biến đổi khí hậu và những quy định pháp luật liên quan để ứng phó?

Biến đổi khí hậu: Không chỉ là câu chuyện của nhiệt độ

Theo định nghĩa phổ quát, biến đổi khí hậu là sự thay đổi của hệ thống khí hậu trái đất diễn ra trong thời gian dài. Biểu hiện rõ rệt nhất mà chúng ta đang chứng kiến chính là sự nóng lên toàn cầu, mực nước biển dâng và sự phân bổ lượng mưa bất thường. Tại Việt Nam, tình trạng xâm nhập mặn và sạt lở bờ sông, bờ biển đang diễn ra với tốc độ đáng báo động, đe dọa trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu hộ dân.

Những "vết sẹo" khốc liệt đối với đời sống và kinh tế

Hậu quả của biến đổi khí hậu không dừng lại ở những con số thống kê khô khan mà hiện hữu trong từng bữa cơm, từng mái nhà của người dân:

• Nông nghiệp kiệt quệ: Thiên tai, dịch bệnh khiến năng suất cây trồng giảm sút nghiêm trọng. Những cánh đồng lúa trĩu hạt nay có thể bị nhấn chìm trong lũ dữ hoặc cháy khô dưới nắng hạn.
• An ninh xã hội lung lay: Khi kinh tế suy thoái do mất mùa, khan hiếm nguồn lực tự nhiên, áp lực lên an ninh trật tự xã hội sẽ gia tăng đáng kể.
• Dịch bệnh bùng phát: Sự thay đổi nhiệt độ và môi trường là điều kiện lý tưởng cho các loại virus, vi khuẩn phát triển, gây ra các bệnh về hô hấp, tim mạch và các dịch bệnh truyền nhiễm mới.

Căn cứ pháp lý và trách nhiệm bảo vệ môi trường

Để ứng phó với thách thức này, Nhà nước đã ban hành hệ thống văn bản pháp luật chặt chẽ. Trong đó, Luật Bảo vệ môi trường 2020 đóng vai trò là "kim chỉ nam" cho mọi hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu.

"Ứng phó với biến đổi khí hậu là hoạt động của con người nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính."

Pháp luật quy định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện các biện pháp giảm nhẹ phát thải, bảo vệ tầng ô-dôn và lồng ghép nội dung ứng phó biến đổi khí hậu vào các chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Chúng ta cần làm gì để "cứu" lấy tương lai?

Ngăn chặn hậu quả của biến đổi khí hậu không phải là nhiệm vụ của riêng ai. Bên cạnh việc tuân thủ nghiêm túc các quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020, mỗi cá nhân cần thay đổi từ những hành động nhỏ nhất:

• Hạn chế sử dụng túi nilon và đồ nhựa dùng một lần.
• Tiết kiệm điện, nước và ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo.
• Tích cực tham gia các hoạt động trồng cây, gây rừng và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên.

Biến đổi khí hậu là một cuộc chiến dài hạn. Chỉ khi có sự chung tay của toàn xã hội và sự thượng tôn pháp luật, chúng ta mới có thể bảo vệ được hành tinh xanh cho thế hệ mai sau.