Trong quá trình tham gia và thụ hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH), không ít người lao động gặp phải tình trạng hồ sơ bị giải quyết chậm trễ, bị từ chối vô lý hoặc phát hiện các hành vi vi phạm công vụ của cán bộ chuyên trách. Lúc này, việc nắm rõ cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo là "chìa khóa" quan trọng để bảo vệ quyền lợi chính đáng.

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 274/2025/NĐ-CP, trong đó quy định rất rõ ràng về thẩm quyền và trình tự giải quyết các vướng mắc này.

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về bảo hiểm xã hội

Theo quy định tại Điều 8 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, thẩm quyền giải quyết khiếu nại được phân định theo từng cấp độ và tính chất của vụ việc:

1. Đối với các quyết định, hành vi hành chính thông thường

Thông thường, khi bạn không đồng ý với một quyết định chi trả hoặc hành vi của cán bộ BHXH, quy trình sẽ diễn ra như sau:

• Khiếu nại lần đầu: Gửi đến Thủ trưởng cơ quan BHXH đã ra quyết định hoặc có hành vi bị khiếu nại. Đây là cấp quản lý trực tiếp, có trách nhiệm rà soát và trả lời sớm nhất cho người dân.
• Khiếu nại lần hai: Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết lần đầu hoặc quá thời hạn mà chưa được giải quyết, bạn có quyền gửi đơn lên Thủ trưởng cơ quan BHXH cấp trên trực tiếp.

"Thủ trưởng cơ quan bảo hiểm xã hội có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định, hành vi về bảo hiểm xã hội của mình, của người có thẩm quyền do mình quản lý trực tiếp" - Trích điểm a khoản 1 Điều 8 Nghị định 274/2025/NĐ-CP.

2. Trường hợp đặc biệt liên quan đến giai đoạn trước năm 1995

Đối với các hồ sơ hưởng chế độ hoặc tính thời gian công tác trước ngày 01/01/1995 mà bị thất lạc hồ sơ gốc hoặc cơ quan cũ đã giải thể, thẩm quyền có sự thay đổi:

• Thủ trưởng cơ quan BHXH cấp tỉnh sẽ giải quyết lần đầu.
• Nếu vẫn còn khiếu nại, thẩm quyền giải quyết lần hai thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Ai có thẩm quyền giải quyết tố cáo về bảo hiểm xã hội?

Khác với khiếu nại (bảo vệ quyền lợi cá nhân), tố cáo là việc báo cáo các hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, cơ quan BHXH. Điều 12 Nghị định 274/2025/NĐ-CP quy định:

• Tố cáo cán bộ, công chức: Do người đứng đầu cơ quan BHXH quản lý trực tiếp cán bộ đó giải quyết.
• Tố cáo lãnh đạo cơ quan BHXH: Nếu người bị tố cáo là người đứng đầu hoặc cấp phó, đơn sẽ do người đứng đầu cơ quan BHXH cấp trên trực tiếp thụ lý.
• Tố cáo hành vi vi phạm trước năm 1995: Thẩm quyền thuộc về Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Một điểm đáng lưu ý là ngay cả khi cán bộ đã chuyển công tác hoặc nghỉ hưu, hành vi vi phạm trong thời gian đương chức vẫn sẽ bị truy cứu và giải quyết bởi cơ quan quản lý tại thời điểm xảy ra vi phạm hoặc cơ quan đang quản lý hiện tại tùy trường hợp cụ thể.

Lời khuyên pháp lý cho người lao động

Khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, người lao động nên chuẩn bị đầy đủ các bằng chứng, tài liệu liên quan và xác định đúng cơ quan có thẩm quyền để tránh việc đơn thư bị chuyển lòng vòng, gây mất thời gian. Trong mọi trường hợp, nếu không đồng ý với kết quả giải quyết hành chính, bạn luôn có quyền khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu công lý.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp quý độc giả tự tin hơn trong việc bảo vệ quyền lợi an sinh xã hội của mình.