Lao động nữ được bảo vệ tuyệt đối trước nguy cơ mất việc khi mang thai

Trong quan hệ lao động, phụ nữ luôn là đối tượng cần được ưu tiên bảo vệ, đặc biệt là trong giai đoạn thai sản. Pháp luật lao động Việt Nam năm 2019 quy định rất chặt chẽ nhằm ngăn chặn tình trạng người sử dụng lao động (NSDLĐ) vì lợi ích kinh tế mà xâm phạm quyền lợi của lao động nữ đang mang thai.

Lao động nữ cần nắm vững quyền lợi khi mang thai để tự bảo vệ mình (ảnh minh họa)

1. Lệnh cấm sa thải và đơn phương chấm dứt hợp đồng

Theo quy định tại khoản 3 Điều 155 Bộ luật Lao động 2012, NSDLĐ tuyệt đối không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

"3. Người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi, trừ trường hợp người sử dụng lao động là cá nhân chết, bị Toà án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc là đã chết hoặc người sử dụng lao động không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động."

Quy định này tạo ra một "lá chắn" vững chắc, đảm bảo thu nhập và sự ổn định tâm lý cho người mẹ trong suốt quá trình mang thai và chăm sóc con nhỏ.

2. Miễn trừ kỷ luật lao động

Không chỉ dừng lại ở việc cấm đuổi việc, pháp luật còn bảo vệ lao động nữ khỏi các hình thức kỷ luật khác. Khoản 4 Điều 123 Bộ luật Lao động 2012 nêu rõ: Không được xử lý kỷ luật lao động đối với lao động nữ đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Nếu người lao động vi phạm kỷ luật trong thời gian này, NSDLĐ phải chờ đến khi họ nuôi con đủ 12 tháng tuổi mới được tiến hành xem xét kỷ luật. Nếu lúc đó thời hiệu xử lý kỷ luật (thường là 06 tháng) đã hết, NSDLĐ được phép kéo dài thời hiệu thêm tối đa 60 ngày theo Điều 124 của Bộ luật này.

Chế độ làm việc ưu tiên dành riêng cho bà bầu

Bên cạnh việc bảo vệ vị trí việc làm, NSDLĐ còn có trách nhiệm điều chỉnh điều kiện làm việc phù hợp với sức khỏe của lao động nữ mang thai:

• Hạn chế làm thêm giờ, đi công tác xa: Từ tháng thứ 07 của thai kỳ (hoặc tháng thứ 06 nếu làm việc ở vùng sâu, vùng xa), lao động nữ không phải làm đêm, làm thêm giờ hoặc đi công tác xa.
• Chuyển đổi công việc nặng nhọc: Lao động nữ làm công việc nặng nhọc khi mang thai từ tháng thứ 07 sẽ được chuyển làm công việc nhẹ hơn hoặc giảm bớt 01 giờ làm việc hàng ngày mà vẫn hưởng nguyên lương.

Luật sư tư vấn quyền lợi cho lao động nữ bị xâm phạm quyền lợi (ảnh minh họa)

Lộ trình đòi lại công bằng khi bị đuổi việc trái luật năm 2019

Nếu doanh nghiệp vẫn cố tình vi phạm, lao động nữ cần bình tĩnh thực hiện các bước sau để bảo vệ quyền lợi:

Bước 1: Khiếu nại trực tiếp

Theo Nghị định 24/2018/NĐ-CP, trong vòng 180 ngày kể từ ngày nhận quyết định đuổi việc, người lao động gửi đơn khiếu nại lần đầu đến người đứng đầu doanh nghiệp. Nếu không được giải quyết hoặc không đồng ý, có thể khiếu nại lần hai đến Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

Bước 2: Khởi kiện ra Tòa án

Lao động nữ có quyền khởi kiện trực tiếp ra Tòa án nhân dân cấp huyện nơi doanh nghiệp đặt trụ sở mà không bắt buộc phải qua bước hòa giải tại cơ sở. Đây là con đường pháp lý mạnh mẽ nhất để yêu cầu doanh nghiệp nhận lại làm việc và bồi thường thiệt hại.

Bước 3: Tố cáo hình sự

Trong trường hợp nghiêm trọng, hành vi sa thải lao động nữ trái pháp luật có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 162 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội buộc công chức, viên chức thôi việc hoặc sa thải người lao động trái pháp luật. Hình phạt có thể là phạt tiền đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù đến 03 năm.

Quyền lợi bảo hiểm xã hội không bị mất đi

Dù bị chấm dứt hợp đồng lao động, nếu lao động nữ đã đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) đủ 06 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh thì vẫn được hưởng đầy đủ chế độ thai sản theo Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.

Mức trợ cấp một lần khi sinh con: Theo Điều 38 Luật BHXH 2014, mức trợ cấp bằng 02 lần mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở từ 01/07/2019 là 1.490.000 đồng, lao động nữ sẽ nhận được 2.980.000 đồng cho mỗi con.

Tiền hưởng chế độ thai sản hàng tháng: Bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

Việc nắm vững các quy định pháp luật trong bối cảnh năm 2019 sẽ giúp lao động nữ tự tin hơn trong việc đối diện với những bất công tại nơi làm việc, đảm bảo một thai kỳ an tâm và khỏe mạnh.