Ngày 13/02/2019, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã thay mặt Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định 172/QĐ-TTg phê duyệt "Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh Cúm gia cầm, giai đoạn 2019 - 2025". Đây là bước đi chiến lược nhằm kiểm soát, khống chế không để dịch bệnh lây lan diện rộng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và an ninh lương thực quốc gia trong bối cảnh các chủng vi rút cúm đang có những diễn biến phức tạp.

Tiêu chí nào khiến 399 huyện rơi vào "vùng đỏ" nguy cơ cao?

Theo nội dung Kế hoạch, việc phân vùng nguy cơ cấp huyện được thực hiện dựa trên các tiêu chí dịch tễ học khắt khe. Một địa phương bị coi là "nguy cơ cao" nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Khu vực biên giới: Các huyện giáp biên giới thuộc các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La. Đây là những "cửa ngõ" có nguy cơ xâm nhiễm các chủng vi rút mới từ nước ngoài.
• Tiền sử dịch tễ: Có từ 02 lần xuất hiện ổ dịch Cúm gia cầm (CGC) hoặc 02 lần phát hiện vi rút CGC (chủng A/H5N1, A/H5N6) trong giai đoạn 2014 - 2018.
• Mật độ chăn nuôi lớn: Huyện có trên 3.000 hộ chăn nuôi gia cầm, tổng đàn trên 100.000 con, hoặc có quy mô nuôi vịt lớn (trên 100 hộ nuôi, trên 11.000 con).

Dựa trên các tiêu chí này, cả nước hiện có 399 huyện được liệt kê vào danh sách nguy cơ cao. Việc xác định rõ danh sách này giúp các cơ quan chức năng tập trung nguồn lực, tránh tình trạng dàn trải trong công tác phòng chống dịch, đảm bảo hiệu quả tối đa cho ngân sách nhà nước.

Các biện pháp "siết chặt" phòng chống dịch tại các huyện nguy cơ cao

Tại các địa bàn trọng điểm này, Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp từ giám sát, tiêm phòng đến kiểm soát vận chuyển theo quy định của Luật Thú y 2015.

Giám sát chủ động và xử lý ổ dịch

Công tác giám sát được đặt lên hàng đầu với hai hình thức: bị động và chủ động. Đàn gia cầm có biểu hiện nghi ngờ hoặc tiếp xúc với đàn mắc bệnh phải được lấy mẫu xét nghiệm ngay lập tức. Đặc biệt, chim hoang dã tại các vườn quốc gia, vườn thú nếu chết không rõ nguyên nhân cũng phải được kiểm tra vi rút cúm để cảnh báo sớm nguy cơ lây nhiễm chéo.

Khi phát hiện ổ dịch, việc xử lý phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tiêu hủy, vệ sinh tiêu độc khử trùng để triệt tiêu mầm bệnh, không để lây lan sang các hộ lân cận hoặc lây sang người, gây nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng.

Chính sách hỗ trợ tiêm phòng vắc xin từ ngân sách

Một trong những điểm đáng chú ý của Kế hoạch là cơ chế tài chính hỗ trợ người dân. Cụ thể:

• Đối với hộ chăn nuôi nhỏ lẻ: Ngân sách địa phương cấp tỉnh sẽ hỗ trợ kinh phí mua vắc xin định kỳ và chi phí tiêm phòng bao vây khi có dịch xảy ra.
• Đối với trang trại và cơ sở an toàn dịch bệnh: Chủ gia cầm có trách nhiệm tự chi trả chi phí tiêm phòng. Tuy nhiên, tùy tình hình thực tế của từng địa phương, cơ quan chuyên môn có thể đề xuất các mức hỗ trợ phù hợp để khuyến khích người dân tham gia phòng dịch.

Trách nhiệm của người chăn nuôi và chính quyền địa phương

Quyết định 172/QĐ-TTg nhấn mạnh vai trò của chính quyền cơ sở trong việc giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch ngay từ khi mới phát sinh. Đồng thời, các bộ ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ để ngăn chặn tình trạng nhập lậu gia cầm qua biên giới, vốn là nguồn lây nhiễm khó kiểm soát.

Về phía người chăn nuôi, cần thực hiện tốt các biện pháp an toàn sinh học, không sử dụng giống gia cầm không rõ nguồn gốc và tuyệt đối không ăn tiết canh hoặc thịt gia cầm ốm, chết. Việc tự giác báo cáo khi phát hiện dấu hiệu bất thường trên đàn vật nuôi không chỉ bảo vệ tài sản của gia đình mà còn là trách nhiệm đạo đức với cộng đồng.

Kế hoạch quốc gia này kỳ vọng sẽ tạo ra một "lá chắn" vững chắc, hướng tới mục tiêu đến năm 2025 có ít nhất 15 vùng cấp huyện đạt tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh, góp phần thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm gia cầm của Việt Nam ra thị trường quốc tế.