Từ ngày 01/7/2025, chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện tại Việt Nam sẽ bước sang một trang mới với việc áp dụng Nghị định 159/2025/NĐ-CP. Đây là văn bản quan trọng cụ thể hóa các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mang đến nhiều quyền lợi sát sườn và linh hoạt hơn cho người tham gia.

1. Linh hoạt thay đổi mức thu nhập và phương thức đóng

Một trong những điểm sáng nhất tại Điều 4 Nghị định 159/2025/NĐ-CP là quyền được thay đổi mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH. Người tham gia không còn bị bó buộc vào một mức cố định mà có thể tăng hoặc giảm tùy theo điều kiện kinh tế thực tế của gia đình.

Bên cạnh đó, phương thức đóng cũng đa dạng từ hàng tháng, 3 tháng, 6 tháng đến đóng một lần cho tối đa 5 năm về sau. Sự linh hoạt này giúp người lao động tự do dễ dàng sắp xếp tài chính để duy trì lưới an sinh cho mình.

2. Cơ chế hoàn trả tiền đóng BHXH tự nguyện minh bạch

Theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Nghị định 159/2025/NĐ-CP, người dân sẽ được hoàn trả một phần số tiền đã đóng nếu chuyển sang diện BHXH bắt buộc, hưởng BHXH một lần hoặc đủ điều kiện nghỉ hưu sớm. Điều này xóa tan nỗi lo "mất trắng" tiền đã đóng trước hạn khi có sự thay đổi về công việc hoặc đời sống.

3. Trợ cấp hàng tháng cho người không đủ điều kiện lương hưu

Đây là chính sách mang tính nhân văn sâu sắc. Thay vì chỉ có lựa chọn rút BHXH một lần, người tham gia có ít nhất 15 năm đóng BHXH nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu sẽ được nhận trợ cấp hàng tháng theo Điều 14 Nghị định 159/2025/NĐ-CP. Khoản trợ cấp này giúp người cao tuổi có nguồn thu nhập ổn định để trang trải cuộc sống cơ bản.

4. Ưu đãi nghỉ hưu sớm cho người tham gia trước năm 2021

Nhằm bảo đảm quyền lợi cho những người đã đồng hành cùng chính sách từ sớm, khoản 2 Điều 11 Nghị định 159/2025/NĐ-CP quy định: Người tham gia BHXH tự nguyện trước ngày 01/01/2021 và có đủ 20 năm đóng trở lên có thể nghỉ hưu ở tuổi 60 (nam) và 55 (nữ). Đây là điểm tiếp nối hợp lý giữa các thời kỳ luật pháp.

5. Cách tính lương hưu tối ưu cho người đóng BHXH hỗn hợp

Với những người vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc, vừa đóng tự nguyện, mức lương hưu sẽ được tính toán dựa trên mức bình quân thu nhập của cả hai giai đoạn. Đặc biệt, nếu mức lương hưu tính ra thấp hơn mức tham chiếu, người lao động sẽ được bù đắp để bằng mức tham chiếu, đảm bảo mức sống tối thiểu.

6. Chế độ tử tuất và hỗ trợ từ Nhà nước

Nghị định mới cũng tăng mạnh mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện cho các đối tượng yếu thế như hộ nghèo, hộ cận nghèo và người dân tộc thiểu số. Đồng thời, UBND các tỉnh, thành phố được phép sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ thêm ngoài mức quy định của Trung ương, giúp độ bao phủ an sinh ngày càng rộng khắp.

"Việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi bền vững của mỗi công dân để tự bảo đảm tương lai cho chính mình."

Tóm lại, những thay đổi tại Nghị định 159/2025/NĐ-CP đã tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng, hấp dẫn hơn, khuyến khích người dân tham gia BHXH tự nguyện để hướng tới mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân.