Ngày 29/11/2024, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật số 56/2024/QH15 (thường gọi là Luật sửa đổi 9 Luật). Với mục tiêu cải cách hành chính và minh bạch hóa hoạt động kinh tế, văn bản này mang đến 10 thay đổi mang tính bước ngoặt trong lĩnh vực thuế và kế toán, có hiệu lực chủ yếu từ ngày 01/01/2025.

1. Bãi bỏ nội dung bắt buộc về người nhận trên chứng từ kế toán

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc đơn giản hóa thông tin trên chứng từ. Theo khoản 9 Điều 2 Luật số 56/2024/QH15, từ năm 2025, chứng từ kế toán không còn bắt buộc phải ghi tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nhận chứng từ.

Quy định này bãi bỏ điểm d khoản 1 Điều 16 Luật Kế toán 2015. Điều này giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng thủ tục khi lập các loại phiếu thu, chi hoặc chứng từ nội bộ mà thông tin người nhận đã được thể hiện qua các hồ sơ đi kèm khác.

2. Chỉ dịch tài liệu kế toán ra tiếng Việt khi có yêu cầu

Thay vì bắt buộc phải dịch toàn bộ tài liệu kế toán bằng tiếng nước ngoài như trước đây, quy định mới tại Điều 11 Luật Kế toán 2015 (được sửa đổi) nêu rõ: Tài liệu kế toán bằng tiếng nước ngoài chỉ phải dịch ra tiếng Việt khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Tuy nhiên, riêng đối với Báo cáo tài chính, nếu sử dụng tiếng nước ngoài thì vẫn bắt buộc phải sử dụng đồng thời tiếng Việt.

3. Linh hoạt hơn trong việc gộp kỳ kế toán

Nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các doanh nghiệp mới thành lập hoặc giải thể, Điều 12 Luật Kế toán 2015 đã được điều chỉnh. Trường hợp kỳ kế toán năm đầu tiên hoặc cuối cùng không quá 03 tháng liên tiếp thì được phép cộng với kỳ kế toán năm tiếp theo hoặc trước đó, miễn là tổng thời gian không quá 15 tháng. Quy định này thay thế cho giới hạn 90 ngày trước đây, giúp doanh nghiệp tránh được việc phải lập báo cáo tài chính cho những khoảng thời gian quá ngắn.

4. Chấp nhận OTP và sinh trắc học để xác nhận chứng từ điện tử

Để bắt kịp xu hướng chuyển đổi số, Luật mới đã bổ sung thêm các phương thức xác nhận chứng từ điện tử ngoài chữ ký số truyền thống. Giờ đây, các hình thức như xác thực OTP, sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt) cũng được công nhận là hợp lệ nếu tuân thủ pháp luật về giao dịch điện tử.

5. Siết chặt quản lý thuế với sàn TMĐT nước ngoài

Theo sửa đổi tại khoản 4 Điều 42 Luật Quản lý thuế 2019, tất cả các nhà cung cấp nước ngoài kinh doanh thương mại điện tử tại Việt Nam đều có nghĩa vụ đăng ký, khai và nộp thuế, không phân biệt có cơ sở thường trú tại Việt Nam hay không. Đây là bước đi mạnh mẽ nhằm tạo sự công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

6. Sàn TMĐT phải nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh

Đây là thay đổi có tác động lớn nhất đến cộng đồng kinh doanh online. Từ ngày 01/4/2025, các tổ chức quản lý sàn giao dịch TMĐT hoặc nền tảng số có chức năng thanh toán phải có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay cho các hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn của mình. Quy định này giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả dòng tiền và tránh thất thu thuế trong kinh tế số.

7. Không được khai bổ sung hồ sơ thuế khi đã công bố thanh tra

Luật mới đã siết chặt quyền tự thỏa thuận sai sót của người nộp thuế. Theo sửa đổi tại Điều 47 Luật Quản lý thuế 2019, người nộp thuế không được khai bổ sung hồ sơ thuế đối với nội dung đã được cơ quan thuế công bố quyết định thanh tra, kiểm tra tại trụ sở. Mọi giải trình sau thời điểm này phải thực hiện theo quy định về thanh tra.

8. Thống nhất cách tính tiền chậm nộp thuế

Để đảm bảo tính minh bạch, Điều 59 Luật Quản lý thuế 2019 quy định thời gian tính tiền chậm nộp sẽ được tính liên tục từ ngày tiếp theo ngày hết hạn nộp thuế đến ngày liền kề trước ngày nộp tiền vào ngân sách. Điều này giúp loại bỏ các cách hiểu khác nhau gây tranh cãi giữa doanh nghiệp và cơ quan thuế.

9. Thay đổi cơ chế bồi thường khi chậm hoàn thuế

Một điểm mới đáng lưu ý là việc bãi bỏ quy định trả lãi 0,03%/ngày khi cơ quan thuế chậm hoàn thuế do lỗi của mình tại Điều 75 Luật Quản lý thuế 2019. Thay vào đó, quyền lợi của người nộp thuế sẽ được giải quyết theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Điều này đòi hỏi quy trình khiếu nại và chứng minh thiệt hại phải chặt chẽ hơn.

10. Phân cấp thẩm quyền hoàn thuế cho Chi cục Thuế

Nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ, Luật mới đã bổ sung thẩm quyền quyết định hoàn thuế cho Chi cục trưởng Chi cục Thuế và Chi cục Thuế khu vực. Việc phân cấp này kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian chờ đợi cho các doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh tại địa phương.

Lời khuyên pháp lý: Với những thay đổi mang tính hệ thống này, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại quy trình kế toán và hệ thống chứng từ điện tử để đảm bảo tuân thủ đúng lộ trình từ năm 2025, tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.