Trong dòng chảy hối hả của giao thông đô thị, hình ảnh những chiếc xe hú còi xin đường đã trở nên quen thuộc. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ xe nào được quyền đi trước xe nào trong những tình huống khẩn cấp. Kể từ ngày 01/01/2025, khi Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 chính thức có hiệu lực, các quy định về thứ tự xe ưu tiên đã được hệ thống hóa một cách chi tiết và chặt chẽ hơn.

Danh sách xe ưu tiên và "thứ bậc" quyền năng trên đường

Theo quy định tại Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, thứ tự ưu tiên khi qua đường giao nhau từ bất kỳ hướng nào tới được xác định theo trình tự từ cao xuống thấp như sau:

• Xe chữa cháy: Bao gồm xe của Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng các lực lượng khác được huy động đi làm nhiệm vụ. Đây là loại xe có quyền ưu tiên cao nhất do tính chất cấp bách của việc cứu hỏa.
• Xe quân sự, công an và kiểm sát: Áp dụng khi đang đi làm nhiệm vụ khẩn cấp; hoặc đoàn xe có xe Cảnh sát giao thông dẫn đường.
• Xe cứu thương: Đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu người bệnh.
• Xe hộ đê và xe cứu nạn, cứu hộ: Bao gồm xe đi khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc xe làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy định.
• Đoàn xe tang: Đây là điểm mới cần lưu ý trong danh sách xe ưu tiên.

Đặc quyền "tối thượng" của xe ưu tiên khi làm nhiệm vụ

Không chỉ đơn thuần là được đi trước, các loại xe ưu tiên (trừ đoàn xe tang) khi đang thực hiện nhiệm vụ và có tín hiệu ưu tiên (còi, cờ, đèn) theo quy định sẽ được hưởng những đặc quyền mà phương tiện thông thường không có:

• Không bị hạn chế tốc độ: Cho phép di chuyển nhanh nhất có thể để tiếp cận hiện trường.
• Vượt rào cản tín hiệu: Được phép đi không phụ thuộc vào tín hiệu đèn giao thông.
• Di chuyển linh hoạt: Được đi vào đường ngược chiều hoặc các cung đường cấm khác nếu thấy có thể đi được.
• Quy định trên cao tốc: Riêng đối với đường cao tốc, xe ưu tiên chỉ được phép đi ngược chiều trên làn dừng xe khẩn cấp để đảm bảo an toàn tối đa cho các phương tiện đang lưu thông tốc độ cao.

Tuy nhiên, một nguyên tắc bất di bất dịch là tài xế xe ưu tiên vẫn phải tuân thủ tuyệt đối hiệu lệnh của người điều khiển giao thông và các biển báo hiệu tạm thời tại hiện trường.

Trách nhiệm của người dân: Nhường đường sao cho đúng?

Khi nhận thấy tín hiệu của xe ưu tiên, mỗi người tham gia giao thông cần thể hiện văn hóa và trách nhiệm pháp lý của mình. Luật quy định rõ:

"Người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải giảm tốc độ, đi sát lề đường bên phải hoặc dừng lại để nhường đường, không được gây cản trở."

Đặc biệt, các trạm thu phí phải mở rào chắn ưu tiên cho xe qua trạm trong mọi tình huống mà không được gây bất kỳ sự chậm trễ nào. Việc cố tình cản trở xe ưu tiên không chỉ là hành vi thiếu văn minh mà còn có thể bị xử phạt hành chính nghiêm trọng, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây ra hậu quả đáng tiếc.

Việc nắm vững thứ tự ưu tiên không chỉ giúp chúng ta tuân thủ đúng Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 mà còn góp phần giúp các lực lượng chức năng hoàn thành nhiệm vụ cứu người, cứu tài sản một cách nhanh chóng nhất.