Trong những tình huống hỏa hoạn khẩn cấp, tinh thần quả cảm của người dân luôn là "cánh tay nối dài" đắc lực cho lực lượng chức năng. Tuy nhiên, câu hỏi về quyền lợi và sự bảo vệ pháp lý cho những "người hùng thầm lặng" này luôn là vấn đề được dư luận quan tâm. Với việc ban hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, Nhà nước đã chính thức cụ thể hóa các chế độ đãi ngộ đặc biệt, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Sự ghi nhận xứng đáng: Chế độ bồi dưỡng và khen thưởng

Một trong những điểm sáng tại Điều 46 của đạo luật này chính là việc khẳng định quyền được hưởng chế độ bồi dưỡng cho những người không thuộc lực lượng chuyên nghiệp nhưng được huy động hoặc tự nguyện tham gia chữa cháy. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về mặt tài chính mà còn là sự trân trọng đối với thời gian và công sức mà cá nhân đã bỏ ra để bảo vệ cộng đồng.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định rõ ràng về cơ chế khen thưởng cho những cá nhân, tổ chức có thành tích xuất sắc. Đặc biệt, nếu trong quá trình hỗ trợ cơ quan nhà nước mà xảy ra thiệt hại về tài sản, người dân hoàn toàn có quyền được đền bù thỏa đáng theo quy định. Điều này giúp xóa bỏ tâm lý e ngại "vác tù và hàng tổng" khi đối mặt với các sự cố cháy nổ.

Lá chắn bảo vệ khi xảy ra rủi ro: Từ bảo hiểm đến tri ân liệt sĩ

Rủi ro trong công tác cứu hỏa là điều khó tránh khỏi. Thấu hiểu điều đó, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 đã thiết lập một hệ thống an sinh đa tầng để bảo vệ người tham gia:

• Đối với người đã tham gia bảo hiểm: Sẽ được quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế chi trả đầy đủ các chế độ theo quy định hiện hành.
• Đối với người chưa tham gia bảo hiểm: Nhà nước vẫn đảm bảo sự hỗ trợ nhân văn thông qua việc thanh toán chi phí khám chữa bệnh, xét trợ cấp dựa trên mức độ suy giảm khả năng lao động. Trong trường hợp xấu nhất là tử vong, thân nhân sẽ được hưởng chế độ tiền tuất và mai táng phí.
• Chính sách ưu đãi người có công: Đây là quy định mang tính tri ân cao nhất. Những người bị thương hoặc hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ có thể được xem xét hưởng chế độ như thương binh hoặc công nhận là liệt sĩ, được hưởng các quyền lợi ưu đãi người có công với cách mạng.

Dưới đây là nội dung chi tiết quy định tại Điều 46:

Điều 46. Chế độ, chính sách đối với người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ

1. Người được huy động, người tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ không thuộc lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được hưởng chế độ bồi dưỡng, hỗ trợ khi tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

2. Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia, phối hợp, cộng tác, hỗ trợ, giúp đỡ cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ có thành tích thì được khen thưởng, bị thiệt hại về tài sản thì được đền bù theo quy định của pháp luật.

3. Người được huy động, người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ bị tai nạn, bị thương, chết thì được hưởng chế độ theo quy định sau đây:

a) Người đã tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và đủ điều kiện hưởng bảo hiểm thì được chi trả chế độ từ quỹ bảo hiểm theo quy định của pháp luật;

b) Người chưa tham gia bảo hiểm y tế mà bị tai nạn, bị thương thì được hỗ trợ thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh; trường hợp chưa tham gia bảo hiểm xã hội nếu bị tai nạn làm suy giảm khả năng lao động theo kết luận của Hội đồng giám định y khoa thì được xét trợ cấp tùy theo mức độ suy giảm khả năng lao động; nếu chết thì thân nhân được hưởng chế độ tiền tuất, tiền mai táng phí;

c) Người bị thương, chết khi thực hiện nhiệm vụ thì được xem xét hưởng chế độ, chính sách như thương binh hoặc được xem xét để công nhận là liệt sĩ và hưởng các quyền theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng.

4. Chính phủ quy định chi tiết khoản 1 và khoản 3 Điều này.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp người dân yên tâm hơn khi tham gia các hoạt động cộng đồng mà còn thể hiện sự tiến bộ trong tư duy lập pháp, lấy con người làm trung tâm của mọi chính sách an toàn quốc gia.