Từ ngày 22/5/2021, Thông tư 25/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức có hiệu lực, thay thế cho các quy định cũ về phí và lệ phí trong lĩnh vực xuất nhập cảnh. Một trong những nội dung quan trọng nhất của văn bản này là việc bổ sung và làm rõ các trường hợp được miễn phí, lệ phí, thể hiện chính sách đối ngoại linh hoạt và tinh thần nhân đạo sâu sắc của Nhà nước Việt Nam.

5 nhóm đối tượng được miễn phí trong lĩnh vực xuất nhập cảnh

Theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Thông tư 25/2021/TT-BTC, có 5 nhóm đối tượng cụ thể được miễn phí khi thực hiện các thủ tục liên quan đến thị thực, tạm trú và cư trú:

• Khách mời cấp cao: Bao gồm khách mời (kể cả vợ hoặc chồng, con) của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội hoặc của lãnh đạo các cơ quan này mời với tư cách cá nhân. Đây là quy định nhằm đảm bảo nghi thức ngoại giao và sự trọng thị đối với các đoàn khách quốc tế.
• Cán bộ ngoại giao và gia đình: Viên chức, nhân viên của các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự nước ngoài và cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế tại Việt Nam. Quyền lợi này cũng áp dụng cho thành viên gia đình họ (vợ/chồng và con dưới 18 tuổi) trên cơ sở nguyên tắc có đi có lại.
• Theo điều ước quốc tế: Các trường hợp được miễn phí theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc theo thỏa thuận song phương giữa Việt Nam và các nước.
• Hoạt động nhân đạo và cứu trợ: Người nước ngoài vào Việt Nam để thực hiện các công việc cứu trợ khẩn cấp hoặc giúp đỡ nhân đạo cho các tổ chức, cá nhân tại Việt Nam.
• Trường hợp đặc biệt (Quy định mới): Miễn phí cấp thị thực, tạm trú cho người nước ngoài vi phạm pháp luật bị xử lý nhưng không có khả năng tài chính, đồng thời cơ quan đại diện của nước họ không chịu kinh phí hoặc không có cơ quan đại diện tại Việt Nam.

"Việc xác định người nước ngoài ở Việt Nam vi phạm pháp luật bị xử lý thuộc diện miễn phí trong trường hợp này do tổ chức thu phí xem xét quyết định trong từng trường hợp cụ thể và chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật."

Mở rộng đối tượng miễn lệ phí cấp hộ chiếu

Bên cạnh việc miễn phí, khoản 2 Điều 5 Thông tư 25/2021/TT-BTC cũng quy định cụ thể về việc miễn lệ phí cấp hộ chiếu cho công dân Việt Nam trong các tình huống đặc thù:

• Người Việt Nam ở nước ngoài có quyết định trục xuất bằng văn bản của nước sở tại nhưng không có hộ chiếu để về nước.
• Người Việt Nam phải về nước theo các điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận quốc tế về việc nhận trở lại công dân nhưng thiếu giấy tờ thông hành.
• Các trường hợp vì lý do nhân đạo khác theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Đây là một bước tiến quan trọng nhằm bảo hộ công dân, hỗ trợ những người Việt Nam gặp khó khăn ở nước ngoài có cơ hội trở về quê hương một cách thuận lợi nhất.

Quy trình xác nhận miễn phí, lệ phí

Để đảm bảo tính minh bạch và thống nhất trong quản lý, Điều 5 cũng yêu cầu các tổ chức thu phí, lệ phí phải thực hiện đúng quy trình nghiệp vụ. Cụ thể, đối với những trường hợp đủ điều kiện miễn, cơ quan chức năng phải đóng dấu “Miễn thu phí” hoặc “Miễn thu lệ phí” (GRATIS) trực tiếp vào giấy tờ đã cấp.

Việc ban hành Thông tư 25/2021/TT-BTC không chỉ giúp hoàn thiện hệ thống pháp luật về phí, lệ phí mà còn góp phần thúc đẩy các hoạt động đối ngoại, nhân đạo và bảo hộ công dân trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.