Nhằm bảo đảm sự tôn nghiêm của hoạt động xét xử và tính bảo mật, an toàn thông tin tại tòa án, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư 12/2026/TT-TANDTC quy định về nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình ảnh diễn biến phiên tòa, phiên họp. Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/8/2026, mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt đối với việc quản lý các thiết bị điện tử cá nhân trong phòng xử án.

Quy định mới siết chặt việc mang thiết bị điện tử vào phòng xử án

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất và tác động trực tiếp đến người dân, luật sư cũng như các cơ quan báo chí là quy định về việc mang và sử dụng thiết bị điện tử tại phiên tòa. Cụ thể, theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Thông tư 12/2026/TT-TANDTC, người tham gia, tham dự phiên tòa, phiên họp không được mang vào phòng xử án các thiết bị có chức năng truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ hoặc trao đổi thông tin, dữ liệu số.

Các thiết bị này bao gồm:

• Điện thoại di động, máy tính bảng;
• Máy tính xách tay (laptop);
• Đồng hồ thông minh (smartwatch);
• Các thiết bị khác có tính năng ghi âm, ghi hình, thu phát tín hiệu điện tử.

Quy định này áp dụng chung cho tất cả mọi người, trừ trường hợp được Thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc người chủ trì phiên họp cho phép. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu không có sự đồng ý trước của chủ tọa, việc mang các thiết bị trên vào phòng xử án được coi là hành vi vi phạm nội quy phiên tòa.

Không gian phòng xử án trang nghiêm theo quy định mới của Tòa án nhân dân (ảnh minh họa)

Sử dụng thiết bị điện tử phục vụ tố tụng phải theo sự điều hành của Chủ tọa

Đối với những người tham gia tố tụng (như luật sư, đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp), việc sử dụng các thiết bị điện tử để tra cứu hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, phục vụ xét xử trực tuyến hoặc ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa, phiên họp phải tuân thủ tuyệt đối sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa hoặc người chủ trì phiên họp.

Ví dụ, trong một vụ án dân sự phức tạp, luật sư muốn sử dụng laptop cá nhân để trình chiếu chứng cứ số hoặc tra cứu các điều khoản trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, luật sư phải chủ động báo cáo và xin phép Thẩm phán chủ tọa trước khi phiên tòa diễn ra. Chỉ khi được sự chấp thuận, thiết bị mới được phép mang vào và sử dụng dưới sự giám sát của Hội đồng xét xử.

Ghi âm, ghi hình tại phiên tòa: Chỉ được thực hiện khi nào?

Việc ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa từ trước đến nay luôn là vấn đề nhạy cảm và nay đã được Thông tư 12/2026/TT-TANDTC chuẩn hóa một cách cực kỳ chặt chẽ:

"Việc ghi âm lời nói được thực hiện trong thời gian diễn ra phiên tòa, phiên họp. Việc ghi hình ảnh tại phiên tòa, phiên họp chỉ được thực hiện trong thời gian khai mạc phiên tòa, phiên họp và tuyên án, công bố quyết định."

Bên cạnh đó, việc ghi âm lời nói hoặc ghi hình ảnh của Hội đồng xét xử, Thẩm phán phải được sự đồng ý của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa. Đối với việc ghi âm, ghi hình những người tiến hành tố tụng khác (như Kiểm sát viên, Thư ký) hoặc người tham gia phiên tòa (bị cáo, bị hại, đương sự, người làm chứng), người thực hiện phải có sự đồng ý của chính người đó và Thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

Lực lượng an ninh kiểm tra nghiêm ngặt các thiết bị điện tử tại cổng Tòa án (ảnh minh họa)

Nghiêm cấm truyền phát trực tiếp và thông tin sai sự thật

Để bảo đảm tính khách quan và tôn trọng quyền con người, Thông tư 12/2026/TT-TANDTC quy định người tham gia, tham dự phiên tòa, phiên họp tuyệt đối không được truyền phát trực tiếp, trực tuyến (livestream) diễn biến phiên tòa lên các nền tảng mạng xã hội.

Đồng thời, nghiêm cấm các hành vi thông tin sai sự thật, xuyên tạc diễn biến phiên tòa nhằm bôi nhọ danh dự của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc làm ảnh hưởng đến sự độc lập, khách quan của Tòa án trong quá trình xét xử theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024. Mọi thông tin công bố ra đại chúng phải bảo đảm giữ bí mật nhà nước, bí mật đời tư cá nhân và quyền con người của các bên liên quan.

Chế tài xử lý nghiêm khắc đối với người vi phạm nội quy

Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người tự ý mang thiết bị điện tử hoặc tự ý ghi âm, ghi hình, livestream tại phiên tòa sẽ phải đối mặt với các hình thức xử lý nghiêm khắc:

1. Nhẹ nhất: Bị nhắc nhở, cảnh cáo, cấm vào hoặc buộc phải rời khỏi phòng xử án, phiên họp.
2. Xử phạt hành chính: Bị xử phạt tiền, tịch thu tang vật vi phạm (thiết bị điện tử) theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tư pháp.
3. Tạm giữ hành chính: Áp dụng đối với các trường hợp gây rối trật tự phiên tòa, không chấp hành hiệu lệnh của chủ tọa.
4. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Nếu hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, làm lộ bí mật nhà nước hoặc cản trở hoạt động xét xử, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành khởi tố vụ án hình sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Quy định mới tại Thông tư 12/2026/TT-TANDTC không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình tác nghiệp của báo chí, hoạt động hành nghề của luật sư mà còn nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật của mỗi công dân khi bước chân vào chốn công đường.