Việc tạm giữ tang vật, phương tiện luôn là vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tài sản của cá nhân và tổ chức. Nhằm minh bạch hóa quy trình và nâng cao hiệu quả thực thi, Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2025 (Luật số 88/2025/QH15) đã đưa ra những điều chỉnh mang tính bước ngoặt, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Căn cứ tạm giữ: Không còn là chuyện "thích là giữ"

Theo quy định mới nhất tại Điều 125 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (được sửa đổi bởi Luật năm 2025), việc tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề chỉ được thực hiện khi thực sự cần thiết. Cụ thể, cơ quan chức năng phải dựa trên các căn cứ sau:

"a) Để xác định vi phạm hành chính hoặc để làm rõ các tình tiết trong vụ việc vi phạm mà nếu không tạm giữ thì không có căn cứ lập biên bản vi phạm hành chính hoặc ra quyết định xử phạt..."

Ngoài ra, việc tạm giữ còn nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt trong các trường hợp luật định. Điều này đồng nghĩa với việc người thực thi công vụ không được tùy tiện giữ tài sản của người dân nếu không chứng minh được sự cần thiết theo các điều khoản trên.

Quy trình 4 bước: Minh bạch và chặt chẽ hơn

Luật mới quy định rất rõ trình tự thực hiện để tránh gây phiền hà cho người dân:

• Bước 1 - Lập biên bản: Người có thẩm quyền phải lập biên bản tạm giữ riêng biệt. Tuy nhiên, nếu việc tạm giữ diễn ra cùng lúc với lập biên bản vi phạm hành chính thì có thể ghi chung, nhưng phải thể hiện rõ tên, số lượng, chủng loại và tình trạng tài sản.
• Bước 2 - Ra quyết định: Trong vòng 24 giờ kể từ khi lập biên bản, người lập biên bản phải báo cáo cấp trên để ra quyết định tạm giữ chính thức. Quyết định này bắt buộc phải giao cho người vi phạm hoặc đại diện tổ chức vi phạm.
• Bước 3 - Trả lại tài sản: Nếu sau 24 giờ mà không có quyết định tạm giữ từ người có thẩm quyền, toàn bộ tang vật, giấy phép phải được trả lại ngay lập tức cho chủ sở hữu.
• Bước 4 - Xử lý hàng dễ hư hỏng: Đối với các loại hàng hóa đặc thù, người tạm giữ phải báo cáo ngay để xử lý kịp thời, tránh gây thiệt hại kinh tế. Nếu để xảy ra hư hỏng do lỗi chủ quan, cơ quan chức năng phải bồi thường theo luật định.

Điểm mới về hàng siêu trường, siêu trọng

Một trong những điểm bổ sung đáng chú ý của Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2025 là quy định về các loại tài sản không thể niêm phong. Cụ thể, hàng siêu trường, siêu trọng hoặc các loại hàng hóa đặc thù khác theo quy định chuyên ngành vẫn có thể bị tạm giữ dù không thể thực hiện các biện pháp niêm phong thông thường.

Quy định này giúp tháo gỡ khó khăn cho lực lượng chức năng khi xử lý các vụ việc vi phạm quy mô lớn, liên quan đến máy móc thiết bị hạng nặng hoặc hàng hóa cồng kềnh trên đường thủy, đường bộ.

Lời khuyên pháp lý cho người dân

Khi đối mặt với việc bị tạm giữ phương tiện hoặc tang vật, người dân cần lưu ý kiểm tra kỹ nội dung biên bản, đặc biệt là phần ghi nhận tình trạng tài sản (trầy xước, hư hỏng có sẵn...) để làm căn cứ đối chiếu khi nhận lại. Đồng thời, hãy yêu cầu cơ quan chức năng cung cấp quyết định tạm giữ trong thời hạn 24 giờ theo đúng quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2025 để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mình.