Trong bối cảnh các đường dây "đẻ thuê" và mua bán giao tử ngày càng tinh vi, Bộ Y tế đã có những chỉ đạo quyết liệt nhằm đưa hoạt động mang thai hộ về đúng ý nghĩa nhân đạo vốn có. Việc áp dụng công nghệ hiện đại vào quản lý y tế không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.

Thực trạng nhức nhối về biến tướng mang thai hộ

Thời gian qua, dư luận không khỏi bàng hoàng trước những thông tin về các đường dây đẻ thuê xuyên quốc gia bị triệt phá. Theo phản ánh, tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi và mua bán tinh trùng, trứng đang có xu hướng diễn biến phức tạp, núp bóng dưới danh nghĩa mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Điều này không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy pháp lý và xã hội.

Để chấn chỉnh tình trạng này, ngày 12/07/2022, Bộ Y tế đã ban hành Công văn 3704/BYT-BM-TE về việc tăng cường phòng chống vi phạm pháp luật về thụ tinh trong ống nghiệm và mang thai hộ vì mục đích thương mại.

Nhận diện sinh trắc học - "Lá chắn" ngăn chặn tráo đổi hồ sơ

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại văn bản này là việc khuyến khích các cơ sở y tế sử dụng kỹ thuật nhận diện sinh trắc học. Thay vì chỉ dựa vào các loại giấy tờ cá nhân vốn dễ bị làm giả, các bệnh viện được khuyến khích chụp ảnh khuôn mặt, lấy dấu vân tay hoặc quét mống mắt của người bệnh và người hiến/nhận giao tử.

Việc ứng dụng công nghệ này giúp đảm bảo tính chính xác tuyệt đối, tránh tình trạng tráo đổi người hoặc sử dụng hồ sơ giả mạo để thực hiện các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản trái phép. Đây được xem là bước đi đột phá trong việc số hóa quản lý y tế, phù hợp với tinh thần của Nghị định 10/2015/NĐ-CP.

Tăng cường trách nhiệm pháp lý và xác minh nhân thân

Bên cạnh giải pháp công nghệ, Bộ Y tế cũng yêu cầu các bệnh viện siết chặt quy trình xác minh mối quan hệ thân thích. Ngoài giấy xác nhận của UBND cấp xã, cơ sở y tế có quyền yêu cầu gia đình cung cấp thêm các giấy tờ liên quan khác để đối chiếu, đảm bảo người mang thai hộ và người nhờ mang thai hộ có mối quan hệ họ hàng cùng hàng theo đúng quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.

Đặc biệt, Bộ Y tế khuyến khích các cơ sở y tế ký hợp đồng tư vấn pháp lý với các công ty Luật chuyên nghiệp. Các hợp đồng này phải có điều khoản ràng buộc trách nhiệm rõ ràng của đơn vị tư vấn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giúp bệnh viện loại bỏ các trường hợp mang thai hộ vì mục đích thương mại ngay từ khâu tiếp nhận.

"Các cơ sở cần đầu tư và sử dụng phần mềm quản lý việc cho/nhận tinh trùng/noãn/phôi, thụ tinh trong ống nghiệm, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo để đảm bảo tính thống nhất và bảo mật thông tin." - Trích nội dung Công văn 3704/BYT-BM-TE.

Lời khuyên cho các gia đình

Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là một chính sách nhân văn của Nhà nước Việt Nam nhằm giúp đỡ những cặp vợ chồng hiếm muộn. Tuy nhiên, để tránh những rủi ro pháp lý và bị xử phạt theo Nghị định 117/2020/NĐ-CP, các gia đình cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hồ sơ và quy trình tại các bệnh viện được cấp phép.

Việc chủ động hợp tác trong các khâu nhận diện sinh trắc học không chỉ giúp quy trình diễn ra nhanh chóng mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính gia đình và đứa trẻ trong tương lai.