Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội XIII của Đảng, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế được xác định là một trong ba đột phá chiến lược. Mới đây, ngày 14/10/2021, Bộ Chính trị đã chính thức ban hành Kết luận số 19-KL/TW về định hướng Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV.

Ưu tiên chất lượng, không chạy theo số lượng

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Kết luận số 19-KL/TW chính là yêu cầu về sự thận trọng và chắc chắn trong quy trình lập pháp. Bộ Chính trị nêu rõ:

"Việc xây dựng, ban hành luật phải thận trọng, chắc chắn, làm tốt từng khâu, đặt yêu cầu cao về chất lượng, không chạy theo số lượng, phải bám sát và kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn."

Theo đó, những vấn đề cấp bách, đã chín, đã rõ, được thực tiễn chứng minh và có sự thống nhất cao thì mới tiến hành xây dựng, ban hành luật. Đối với những vấn đề tuy cần thiết nhưng còn mới, chưa đạt được sự đồng thuận cao, cơ quan chức năng có thể xem xét quy định thực hiện thí điểm thay vì ban hành luật ngay lập tức. Đặc biệt, trước mắt sẽ chưa triển khai xây dựng những dự án luật có nội dung phức tạp, còn nhiều ý kiến khác nhau để dành thêm thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng.

Kiên quyết chống "lợi ích nhóm" trong xây dựng pháp luật

Thực tế những năm qua, dù hệ thống pháp luật dựa trên Hiến pháp năm 2013 đã cơ bản đầy đủ, nhưng tình trạng "luật khung, luật ống" hay chậm ban hành văn bản hướng dẫn vẫn còn tồn tại. Kết luận số 19-KL/TW yêu cầu phải khắc phục ngay tình trạng này, đồng thời siết chặt kỷ luật, kỷ cương.

Đáng chú ý, Bộ Chính trị nhấn mạnh việc chống tiêu cực ngay trong công tác xây dựng pháp luật. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lồng ghép "lợi ích nhóm", lợi ích cục bộ của các cơ quan quản lý nhà nước vào trong các văn bản quy phạm pháp luật. Mọi quy định phải lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân và doanh nghiệp làm trọng tâm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh quốc tế.

Phát huy vai trò phản biện của Nhân dân

Để nâng cao chất lượng lập pháp, Kết luận số 19-KL/TW cũng định hướng tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động của Quốc hội, tăng tính chủ động của các đại biểu Quốc hội. Đồng thời, cần phát huy mạnh mẽ vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong việc phản biện xã hội.

Việc thu hút các chuyên gia, nhà khoa học và những người có kinh nghiệm thực tiễn tham gia vào quá trình soạn thảo, lấy ý kiến sẽ giúp các đạo luật sát thực tế hơn, tránh tình trạng luật vừa ban hành đã phải sửa đổi do thiếu tính khả thi. Đây là bước đi chiến lược nhằm kế thừa và phát triển những thành tựu từ Nghị quyết số 48-NQ/TW trước đây.

Với 132 nhiệm vụ lập pháp cụ thể được đề ra trong Đề án, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV hứa hẹn sẽ tạo ra những bước đột phá về thể chế, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2025.