Từ ngày 03/02/2025, công tác quản lý chất thải tại Việt Nam sẽ bước sang một giai đoạn mới với những quy định khắt khe hơn nhằm bảo vệ môi trường. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quyền hạn của người thu gom rác trong việc kiểm soát chất thải ngay từ nguồn.

Người thu gom có quyền 'nói không' với rác chưa phân loại

Theo quy định tại Thông tư 35/2024/TT-BTNMT, quy trình kỹ thuật thu gom chất thải rắn sinh hoạt đã được chi tiết hóa để đảm bảo tính hiệu quả. Đặc biệt, quyền lợi và trách nhiệm của người lao động thu gom trực tiếp đã được nâng cao rõ rệt.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 5 của Thông tư này quy định về việc thu gom thủ công chất thải rắn sinh hoạt từ hộ gia đình, cá nhân như sau:

"Người lao động thu gom... có thể từ chối tiếp nhận chất thải không phân loại, không sử dụng bao bì, thùng chứa theo quy định của chính quyền địa phương hoặc giao chất thải không đúng chủng loại theo lịch trình đã công bố."

Quy định này không chỉ nhằm giảm bớt gánh nặng cho khâu xử lý tập trung mà còn trực tiếp tác động đến ý thức của từng hộ gia đình. Việc phân loại rác tại nguồn giờ đây không còn là khuyến khích mà trở thành điều kiện tiên quyết để rác thải được vận chuyển đi xử lý.

Quy trình thu gom chuyên nghiệp và chặt chẽ

Bên cạnh quyền từ chối, Điều 5 cũng quy định rõ trách nhiệm của người thu gom trong việc hỗ trợ và hướng dẫn người dân. Người lao động phải báo hiệu thời điểm thu gom, hỗ trợ người dân bỏ rác đúng vị trí và đảm bảo vệ sinh khu vực thu gom trước khi di chuyển.

Sau khi thu gom đạt tải trọng, rác thải sẽ được di chuyển về điểm tập kết và chuyển lên phương tiện vận chuyển chuyên dụng. Toàn bộ quá trình này phải đảm bảo che phủ kín, tránh rơi vãi hoặc gây mùi hôi ra môi trường xung quanh.

Lời khuyên cho người dân

Để tránh tình trạng rác thải bị tồn đọng do bị từ chối thu gom, người dân cần chủ động tìm hiểu hướng dẫn của chính quyền địa phương về cách thức phân loại (thường chia thành rác hữu cơ, rác tái chế và rác khác). Việc sử dụng đúng bao bì và thùng chứa theo quy định cũng là yếu tố bắt buộc để đảm bảo mỹ quan đô thị và vệ sinh chung.

Thông tư 35/2024/TT-BTNMT sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 03/02/2025.