Trong bối cảnh Bộ luật Lao động 2019 chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, nhiều người lao động đang quan tâm đến những thay đổi về quyền lợi, đặc biệt là chế độ tiền lương khi thực hiện nghĩa vụ công dân. Một trong những điểm mới đáng chú ý là quy định về việc tạm ứng tiền lương khi nhập ngũ.

Quy định hiện hành: Vẫn được tạm ứng lương khi đi nghĩa vụ

Tính đến thời điểm hiện tại (tháng 11/2020), các quan hệ lao động vẫn đang được điều chỉnh bởi Bộ luật Lao động 2012. Theo đó, quyền lợi của người lao động khi tạm thời nghỉ việc để thực hiện nghĩa vụ công dân được bảo vệ khá cụ thể.

Cụ thể, tại Điều 100 Bộ luật Lao động 2012 quy định về tạm ứng tiền lương như sau:

"Người sử dụng lao động phải tạm ứng tiền lương tương ứng với số ngày người lao động tạm thời nghỉ việc để thực hiện nghĩa vụ công dân từ 01 tuần trở lên nhưng tối đa không quá 01 tháng lương và phải trả lại số tiền đã tạm ứng trừ trường hợp thực hiện nghĩa vụ quân sự."

Như vậy, theo quy định này, người lao động khi đi nghĩa vụ quân sự theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 vẫn thuộc đối tượng được tạm ứng tiền lương. Điểm khác biệt duy nhất là họ không phải hoàn trả lại số tiền đã tạm ứng này cho người sử dụng lao động.

Bước ngoặt từ ngày 01/01/2021: Không còn chế độ tạm ứng lương khi nhập ngũ

Sự thay đổi lớn sẽ diễn ra khi Bộ luật Lao động 2019 chính thức thay thế văn bản cũ. Tại khoản 2 Điều 101 Bộ luật Lao động 2019, quy định về tạm ứng tiền lương đã được sửa đổi:

"2. Người sử dụng lao động phải tạm ứng tiền lương tương ứng với số ngày người lao động tạm thời nghỉ việc để thực hiện nghĩa vụ công dân từ 01 tuần trở lên nhưng tối đa không quá 01 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động và người lao động phải hoàn trả số tiền tạm ứng.
Người lao động nhập ngũ theo quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự thì không được tạm ứng tiền lương."

Quy định mới này đã loại trừ hoàn toàn trường hợp nhập ngũ ra khỏi danh sách các trường hợp được tạm ứng tiền lương bắt buộc. Điều này đồng nghĩa với việc từ năm 2021, những thanh niên lên đường nhập ngũ sẽ không còn nhận được khoản tiền tạm ứng từ công ty như trước đây.

Những điểm mới khác về tạm ứng lương trong Bộ luật Lao động 2019

Mặc dù siết chặt quy định đối với trường hợp nhập ngũ, nhưng Bộ luật Lao động 2019 lại có những bổ sung mang tính linh hoạt và có lợi hơn cho người lao động trong các tình huống khác:

• Tạm ứng khi nghỉ hằng năm: Khi người lao động nghỉ hằng năm mà chưa đến kỳ trả lương, họ được tạm ứng một khoản tiền ít nhất bằng tiền lương của những ngày nghỉ. Đây là sự kế thừa và làm rõ hơn quy định của Bộ luật Lao động 2012.
• Thỏa thuận không tính lãi: Một điểm cực kỳ quan trọng tại Điều 101 Bộ luật Lao động 2019 là khẳng định số tiền tạm ứng sẽ do hai bên thỏa thuận và không bị tính lãi. Quy định này giúp bảo vệ người lao động khỏi các khoản chi phí phát sinh không đáng có khi gặp khó khăn đột xuất cần ứng lương.

Lời khuyên cho người lao động sắp nhập ngũ

Với việc quy định mới sắp áp dụng, người lao động có kế hoạch thực hiện nghĩa vụ quân sự trong năm 2021 cần lưu ý:

1. Chủ động sắp xếp tài chính cá nhân trước khi lên đường, vì khoản hỗ trợ tạm ứng từ doanh nghiệp sẽ không còn là nghĩa vụ bắt buộc.
2. Kiểm tra kỹ các thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể của công ty. Mặc dù luật không bắt buộc, nhưng doanh nghiệp vẫn có thể tự nguyện hỗ trợ hoặc cho tạm ứng nếu có thỏa thuận riêng có lợi hơn cho người lao động.
3. Thực hiện đầy đủ thủ tục tạm hoãn hợp đồng lao động theo quy định để đảm bảo quyền lợi quay trở lại làm việc sau khi xuất ngũ.

Việc nắm vững các thay đổi của Bộ luật Lao động 2019 ngay từ thời điểm này sẽ giúp cả người lao động và người sử dụng lao động chủ động hơn trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình.