Trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân được ví như "tài sản" quý giá, nhưng cũng là mục tiêu tấn công của nhiều đối tượng tội phạm mạng. Đặc biệt trong ngành giáo dục, nơi lưu trữ khối lượng khổng lồ thông tin nhạy cảm của học sinh, sinh viên và giáo viên, việc bảo mật thông tin trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Để ngăn chặn tình trạng mua bán, chuyển giao trái phép dữ liệu, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm quán triệt thực thi pháp luật về bảo vệ dữ liệu.

"Lá chắn" pháp lý từ Nghị định 13/2023/NĐ-CP

Nền tảng quan trọng nhất cho công tác này chính là Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Văn bản này không chỉ xác lập quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu mà còn quy định chi tiết quy trình, cách thức áp dụng các biện pháp bảo vệ. Đây được xem là khung pháp lý cao nhất hiện nay để hạn chế và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền riêng tư trên không gian mạng.

Nhằm cụ thể hóa các quy định này trong môi trường học đường, Bộ GDĐT đã ban hành Công văn 4567/BGDĐT-CNTT. Theo đó, các Sở GDĐT được yêu cầu phải tăng cường rà soát, phổ biến kiến thức và kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân cho cả đội ngũ quản lý lẫn học sinh, sinh viên.

Trách nhiệm của các cơ sở giáo dục trong việc bảo mật thông tin

Một trong những điểm mới đáng chú ý là yêu cầu rà soát các quy định, quy chế nội bộ về quản lý, vận hành các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu (HTTT/CSDL). Các đơn vị phải quy định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức và đặc biệt là chế tài xử lý khi để xảy ra vi phạm. Đối với các đơn vị thuê dịch vụ từ doanh nghiệp bên ngoài, Bộ GDĐT nhấn mạnh nguyên tắc:

"Dữ liệu thuộc phạm vi quản lý của đơn vị phải thuộc quyền quản lý, kiểm soát của đơn vị; không để doanh nghiệp tiếp cận dữ liệu khi chưa có sự cho phép của đơn vị quản lý."

Bên cạnh đó, việc khai thác sử dụng CSDL ngành phải tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 42/2021/TT-BGDĐT. Các cán bộ, công chức, viên chức phải có ý thức bảo vệ tài khoản truy cập cá nhân, tuyệt đối không dùng chung tài khoản và phải thay đổi mật khẩu định kỳ tối đa 3 tháng một lần.

Xử lý nghiêm vi phạm: Không có vùng cấm

Khi phát hiện các hành vi mua bán, chuyển giao trái phép dữ liệu, các cơ sở giáo dục có trách nhiệm xử lý nghiêm và thông báo ngay cho cơ quan chuyên trách. Cụ thể, theo quy định tại Điều 26 Nghị định 13/2023/NĐ-CP, thông báo vi phạm phải được gửi tới Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) và Bộ GDĐT chậm nhất 72 giờ sau khi phát hiện hành vi vi phạm.

Việc triển khai đồng bộ các biện pháp từ kỹ thuật đến pháp lý không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người học mà còn góp phần xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, tin cậy trong thời đại số.