Từ ngày 01/7/2026, công tác quản lý lý lịch tư pháp tại Việt Nam sẽ bước sang một trang mới với sự ra đời của Luật Lý lịch tư pháp sửa đổi 2025. Không chỉ đơn thuần là việc thay đổi cơ quan chủ quản, đạo luật này còn mang đến những cải cách mang tính đột phá về công nghệ và bảo vệ quyền riêng tư của công dân.

Chuyển giao "quyền trượng" quản lý từ Bộ Tư pháp sang Bộ Công an

Một trong những thay đổi căn bản nhất của Luật Lý lịch tư pháp sửa đổi 2025 chính là việc chuyển giao nhiệm vụ quản lý nhà nước. Nếu như trước đây, theo Luật Lý lịch tư pháp 2009, Bộ Tư pháp là cơ quan chịu trách nhiệm chính, thì nay vai trò này được trao cho Bộ Công an.

Cụ thể, Cục Hồ sơ nghiệp vụ thuộc Bộ Công an sẽ thay thế Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia để trực tiếp quản lý hệ thống này. Sự thay đổi này nhằm tối ưu hóa việc khai thác dữ liệu, bởi Bộ Công an hiện đang quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư – "trái tim" của hệ thống định danh số hiện nay.

Số hóa và kết nối dữ liệu: Bước ngoặt trong quản lý hành chính

Luật mới đã làm rõ khái niệm về "thông tin lý lịch tư pháp" và "Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp". Theo đó, dữ liệu không còn nằm rời rạc mà được xây dựng tập trung, thống nhất tại Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an và kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Việc sử dụng số định danh cá nhân làm chìa khóa duy nhất để tra cứu thông tin giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ. Người dân sẽ không còn phải chờ đợi lâu để có được tấm Phiếu lý lịch tư pháp phục vụ công việc hay học tập.

Quy định mới về độ tuổi và quyền yêu cầu cấp Phiếu

Khác với quy định cũ không giới hạn độ tuổi, các quy định mới của luật sửa đổi đã xác lập ngưỡng tuổi pháp lý rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên, tránh việc lạm dụng yêu cầu lý lịch tư pháp trong các thủ tục không cần thiết đối với trẻ em dưới 16 tuổi.

“Công dân Việt Nam, người nước ngoài đã hoặc đang cư trú tại Việt Nam từ đủ 16 tuổi trở lên có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp của mình.”

Lệnh cấm tuyệt đối yêu cầu Phiếu lý lịch tư pháp số 2

Đây là điểm mới nhận được nhiều sự quan tâm nhất. Nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân nhạy cảm, luật mới nghiêm cấm mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2. Loại phiếu này vốn chứa đựng đầy đủ mọi án tích, kể cả những án tích đã được xóa, do đó việc lạm dụng yêu cầu loại phiếu này thường gây bất lợi cho người dân trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng.

Thay vào đó, thông tin lý lịch tư pháp sẽ được quản lý chặt chẽ theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, chỉ được sử dụng đúng mục đích như phục vụ tố tụng hoặc quản lý cán bộ, công chức theo quy định nghiêm ngặt của pháp luật.

Với những thay đổi mang tính cách mạng này, Luật Lý lịch tư pháp sửa đổi 2025 hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường hành chính minh bạch, hiện đại và bảo vệ tối đa quyền con người trong kỷ nguyên số.