Trong kỷ nguyên số bùng nổ, dữ liệu cá nhân đã trở thành "mỏ vàng" nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về quyền riêng tư. Để thiết lập một hành lang pháp lý vững chắc, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 (Luật số 91/2025/QH15) đã chính thức được ban hành với những quy định mang tính đột phá, tác động trực tiếp đến mọi cá nhân và tổ chức tại Việt Nam.

1. Quyền lực tối thượng của chủ thể dữ liệu: Được yêu cầu xóa và chỉnh sửa

Một trong những điểm sáng nhất của luật mới là việc khẳng định quyền làm chủ thông tin của cá nhân. Theo quy định tại Điều 14 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, người dân có quyền yêu cầu các tổ chức xóa hoặc hủy dữ liệu của mình trong nhiều trường hợp cụ thể.

Cụ thể, dữ liệu sẽ được xử lý tiêu hủy khi:

• Cá nhân chủ động yêu cầu và chấp nhận các rủi ro đi kèm.
• Mục đích xử lý ban đầu đã hoàn thành hoặc hết thời hạn lưu trữ pháp lý.
• Có yêu cầu từ cơ quan chức năng hoặc theo thỏa thuận dân sự giữa các bên.

Bên cạnh đó, Điều 13 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 cũng cho phép cá nhân tự chỉnh sửa hoặc yêu cầu bên kiểm soát dữ liệu cập nhật thông tin chính xác, đảm bảo quyền lợi chính đáng của mình trên không gian mạng.

2. Chế tài "thép": Phạt tới 5% doanh thu nếu vi phạm

Để đảm bảo tính răn đe, pháp luật đã đưa ra mức xử phạt cực kỳ nghiêm khắc. Theo khoản 4 Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, các tổ chức vi phạm quy định về chuyển dữ liệu xuyên biên giới có thể đối mặt với mức phạt lên tới 5% tổng doanh thu của năm trước đó.

Đối với các hành vi mua bán dữ liệu cá nhân trái phép, mức phạt có thể gấp 10 lần số tiền thu lợi bất chính theo quy định tại khoản 3 Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025. Đây là lời cảnh báo đanh thép dành cho các doanh nghiệp đang có ý định trục lợi từ thông tin người dùng.

3. Giới hạn "vòi bạch tuộc" của AI, Big Data và Mạng xã hội

Luật mới cũng dành riêng một chương để điều chỉnh các công nghệ mới nổi. Tại Điều 30 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, các doanh nghiệp xử lý dữ liệu lớn (Big Data) hay trí tuệ nhân tạo (AI) bị ràng buộc chặt chẽ:

“Dữ liệu cá nhân trong môi trường dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, chuỗi khối, vũ trụ ảo và điện toán đám mây phải được xử lý đúng mục đích và giới hạn trong phạm vi cần thiết, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu cá nhân.”

Đặc biệt, một tin vui cho người dùng mạng xã hội là các nền tảng này không được phép yêu cầu hình ảnh giấy tờ tùy thân (CCCD, Hộ chiếu) để xác thực tài khoản theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025. Điều này giúp hạn chế tối đa nguy cơ lộ lọt thông tin nhạy cảm từ các vụ hack tài khoản.

4. Bảo vệ người lao động: Xóa dữ liệu ngay khi nghỉ việc

Trong quan hệ lao động, nhà tuyển dụng chỉ được thu thập thông tin phục vụ trực tiếp cho công việc. Theo Điều 25 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, doanh nghiệp có trách nhiệm xóa sạch dữ liệu của người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng, trừ khi có thỏa thuận khác hoặc yêu cầu từ luật chuyên ngành (như bảo hiểm, thuế).

Việc sử dụng các công nghệ giám sát như GPS hay camera tại nơi làm việc cũng phải được thông báo rõ ràng và nhận được sự đồng ý của nhân viên. Mọi hành vi lạm dụng dữ liệu cá nhân của người lao động vào mục đích khác đều bị coi là vi phạm pháp luật.

Việc ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 không chỉ là bước tiến về pháp lý mà còn là lá chắn bảo vệ mỗi công dân trong thế giới số đầy biến động. Doanh nghiệp cần sớm rà soát quy trình để tuân thủ, tránh những rủi ro pháp lý và tài chính đáng tiếc.