Vấn đề an cư lạc nghiệp cho người nghèo luôn là ưu tiên hàng đầu trong chính sách an sinh xã hội của Chính phủ. Mới đây, vào ngày 19/05/2009, các Bộ: Xây dựng, Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã chính thức ký ban hành Thông tư liên tịch số 08/2009/TTLT-BXD-BTC-BKHĐT-BNNPTNT-NHNN. Đây là văn bản pháp lý quan trọng hướng dẫn chi tiết việc thực hiện chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở theo Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Điều kiện thụ hưởng và quy hoạch đất ở

Theo tinh thần của Thông tư mới, việc hỗ trợ nhà ở chỉ được thực hiện đối với các hộ gia đình thuộc diện đối tượng đã có đất để làm nhà ở. Đây là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tính khả thi và đẩy nhanh tiến độ xây dựng.

Đối với những trường hợp hộ nghèo chưa có đất ở hoặc đã có đất nhưng nằm trong khu vực nguy hiểm, thường xuyên bị thiên tai, sạt lở, không đảm bảo an toàn, trách nhiệm thuộc về chính quyền địa phương. Cụ thể, UBND các cấp tùy theo khả năng và điều kiện thực tế sẽ phải bố trí đất ở phù hợp với quy hoạch cho các hộ này trước khi tiến hành các bước hỗ trợ xây dựng nhà ở tiếp theo.

Huy động sức mạnh cộng đồng và nguồn lực tại chỗ

Một trong những điểm nhấn của chính sách lần này là việc phát huy tối đa tinh thần "tương thân tương ái". UBND cấp xã, Ban giảm nghèo cùng các tổ chức đoàn thể như Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên có nhiệm vụ vận động cộng đồng địa phương cùng giúp đỡ các hộ nghèo.

Việc tận dụng nhân công tự nguyện và khai thác các vật liệu xây dựng tại chỗ như cát, đá, sỏi, gỗ... được khuyến khích nhằm giảm giá thành xây dựng xuống mức thấp nhất. Sau khi nhận được kinh phí tạm ứng và vốn vay, các hộ gia đình phải chủ động hoặc phối hợp với Đội công tác hỗ trợ xây dựng tại thôn để hoàn thành nhà ở trong thời gian chậm nhất là 03 tháng.

Mức hỗ trợ tài chính cụ thể từ ngân sách

Về nguồn vốn, Ngân sách Nhà nước sẽ hỗ trợ tối thiểu 7,2 triệu đồng/hộ. Trong đó, Ngân sách Trung ương đóng góp 6 triệu đồng và Ngân sách địa phương hỗ trợ tối thiểu 1,2 triệu đồng.

Đặc biệt, đối với các hộ dân đang cư trú tại các đơn vị hành chính thuộc vùng khó khăn theo quy định tại Quyết định số 30/2007/QĐ-TTg, mức hỗ trợ sẽ cao hơn, tối thiểu là 8,4 triệu đồng/hộ (Trung ương hỗ trợ 7 triệu đồng và địa phương hỗ trợ 1,4 triệu đồng).

"Các hộ được hỗ trợ nhà ở theo Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và chỉ được chuyển nhượng nhà ở sau khi đã trả hết nợ cho Ngân hàng Chính sách Xã hội."

Quy định này nhằm đảm bảo mục tiêu hỗ trợ đúng đối tượng và tránh tình trạng trục lợi chính sách, đồng thời giúp các hộ nghèo có ý thức trách nhiệm hơn trong việc hoàn trả vốn vay ưu đãi để tái đầu tư cho các chương trình an sinh khác.