Trong môi trường giáo dục, hoạt động dự giờ, thăm lớp từ lâu đã được xem là một phương pháp quan trọng để bồi dưỡng chuyên môn và đánh giá năng lực giảng dạy. Tuy nhiên, thực tế áp dụng đôi khi lại tạo ra áp lực không nhỏ về mặt hành chính cho đội ngũ nhà giáo. Bước sang tháng 11/2020, một sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong quy định về hồ sơ, sổ sách đã mở ra hướng đi mới, giúp giáo viên tập trung hơn vào chất lượng bài giảng thay vì các thủ tục ghi chép rườm rà.

Quy định về hoạt động dự giờ của giáo viên trước tháng 11/2020

Trước thời điểm ngày 01/11/2020, hoạt động quản lý giáo dục tại các trường trung học cơ sở (THCS) và trung học phổ thông (THPT) được điều chỉnh bởi Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT. Tại văn bản này, hệ thống hồ sơ, sổ sách của giáo viên được quy định rất cụ thể.

Theo quy định tại Điều 27 Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT, giáo viên bắt buộc phải có các loại sổ sách sau:

"3. Đối với giáo viên:
a) Giáo án (bài soạn);
b) Sổ ghi kế hoạch giảng dạy và ghi chép sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, thăm lớp;
c) Sổ điểm cá nhân;
d) Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp)."

Như vậy, việc ghi chép dự giờ, thăm lớp không chỉ là một hoạt động chuyên môn mà còn là một yêu cầu pháp lý bắt buộc trong hồ sơ quản lý. Điều này vô hình trung khiến nhiều giáo viên cảm thấy nặng nề khi phải đảm bảo số lượng tiết dự giờ định kỳ theo quy định của từng nhà trường.

Bước ngoặt từ Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT: Bỏ sổ dự giờ, thăm lớp

Kể từ ngày 01/11/2020, Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT chính thức có hiệu lực và thay thế hoàn toàn Thông tư 12/2011/TT-BGDĐT. Điểm đáng chú ý nhất trong Điều lệ mới này chính là việc tinh giản hệ thống hồ sơ quản lý hoạt động giáo dục.

Cụ thể, tại khoản 3 Điều 21 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT, hồ sơ đối với giáo viên chỉ còn bao gồm:

• Kế hoạch giáo dục của giáo viên (theo năm học).
• Kế hoạch bài dạy (giáo án).
• Sổ theo dõi và đánh giá học sinh.
• Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp).

Dễ dàng nhận thấy, cụm từ "ghi chép sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, thăm lớp" đã hoàn toàn biến mất khỏi danh mục hồ sơ bắt buộc của giáo viên. Điều này đồng nghĩa với việc từ ngày 01/11/2020, giáo viên trung học không còn phải chịu áp lực về việc duy trì và ghi chép cuốn sổ này như trước đây.

Ai vẫn có quyền dự giờ, thăm lớp theo quy định mới?

Mặc dù sổ dự giờ không còn là hồ sơ bắt buộc, nhưng hoạt động dự giờ vẫn tồn tại dưới góc độ quyền hạn và trách nhiệm của một số đối tượng cụ thể nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục. Luật Giáo dục 2019 tại Điều 70 quy định về quyền của nhà giáo, trong đó nhấn mạnh quyền được tự chủ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Đặc biệt, đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm, điểm a khoản 2 Điều 29 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT nêu rõ quyền hạn:

"a) Được dự các giờ học, hoạt động giáo dục khác của học sinh lớp do mình làm chủ nhiệm."

Quy định này cho phép giáo viên chủ nhiệm theo sát tình hình học tập và rèn luyện của học sinh lớp mình thông qua việc dự giờ các môn học khác. Tuy nhiên, đây là quyền chứ không còn là một nghĩa vụ hành chính đi kèm với việc phải ghi chép sổ sách đối phó.

Ý nghĩa của việc thay đổi quy định đối với đội ngũ giáo viên

Việc bãi bỏ sổ dự giờ, thăm lớp từ tháng 11/2020 mang lại nhiều tác động tích cực:

1. Giảm áp lực hành chính: Giáo viên thoát khỏi cảnh "vừa dạy vừa lo ghi chép" hoặc phải hoàn thiện sổ sách vào cuối kỳ một cách hình thức.
2. Thúc đẩy chuyên môn thực chất: Hoạt động dự giờ giờ đây sẽ hướng tới mục tiêu chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau một cách tự nguyện và hiệu quả hơn, thay vì chỉ để đủ chỉ tiêu số tiết.
3. Ứng dụng công nghệ thông tin: khoản 4 Điều 21 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT cũng đã mở đường cho việc sử dụng hồ sơ điện tử, giúp việc quản lý trở nên hiện đại và nhẹ nhàng hơn.

Tóm lại, từ ngày 01/11/2020, giáo viên cấp 2 và cấp 3 đã chính thức không còn phải duy trì sổ dự giờ, thăm lớp. Đây là một minh chứng cho nỗ lực của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc đổi mới quản lý, hướng tới một môi trường giáo dục chuyên nghiệp, nhân văn và giảm bớt những gánh nặng không cần thiết cho người thầy.