Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số toàn diện, việc quản trị và khai thác dữ liệu đã trở thành yếu tố sống còn. Ngày 30/03/2026, hệ thống pháp luật ghi nhận một dấu mốc quan trọng khi danh mục các cơ sở dữ liệu quốc gia được kiện toàn, tạo hành lang vững chắc cho việc xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Hệ thống hạ tầng dữ liệu quốc gia hiện đại là nền tảng cho sự phát triển bền vững (ảnh minh họa)

Danh mục 20 cơ sở dữ liệu quốc gia theo Quyết định 11/2026/QĐ-TTg

Theo Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 11/2026/QĐ-TTg, Chính phủ đã chính thức phê duyệt danh mục 20 loại cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia trọng yếu. Đây là những kho dữ liệu có quy mô toàn quốc, chứa đựng thông tin cốt lõi về các lĩnh vực kinh tế - xã hội, bao gồm:

• Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia: Đóng vai trò trung tâm kết nối các nguồn dữ liệu khác nhau.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư: Nền tảng định danh và xác thực điện tử cho mọi công dân, được vận hành dựa trên Luật Căn cước 2023.
• Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm và danh tính điện tử: Hỗ trợ các giao dịch trên môi trường số theo Luật Giao dịch điện tử 2023.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai: Quản lý tài nguyên đất đai minh bạch theo quy định của Luật Đất đai 2024.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính, đăng ký doanh nghiệp và bảo hiểm: Tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh và an sinh xã hội.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, giáo dục và đào tạo: Nâng cao chất lượng dịch vụ công phục vụ đời sống nhân dân.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về trí tuệ nhân tạo (AI): Một điểm mới nhằm thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng công nghệ cao tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, danh mục còn bao gồm các CSDL về xử lý vi phạm hành chính, cán bộ công chức, an sinh xã hội, hoạt động xây dựng, và kiểm soát tài sản thu nhập. Việc tập trung hóa các nguồn dữ liệu này giúp loại bỏ tình trạng "cát cứ dữ liệu", đảm bảo thông tin luôn "đúng, đủ, sạch, sống".

Cán bộ công chức khai thác dữ liệu số để phục vụ người dân hiệu quả hơn (ảnh minh họa)

Trách nhiệm triển khai và vai trò nòng cốt của Bộ Công an

Tại Điều 2 Quyết định 11/2026/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan liên quan nhằm đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong triển khai:

- Bộ Công an có trách nhiệm:
+ Tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện Quyết định này;
+ Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổng hợp, rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung Danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Vai trò của Bộ Công an không chỉ dừng lại ở việc quản lý CSDL về dân cư mà còn là cơ quan điều phối chung, đảm bảo an ninh, an toàn thông tin cho toàn bộ hệ sinh thái dữ liệu quốc gia theo tinh thần của Luật Dữ liệu 2024.

Đối với các Bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các cấp, trách nhiệm chính là xây dựng và quản lý các CSDL chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý, đảm bảo tuân thủ Khung Kiến trúc dữ liệu quốc gia và Từ điển dữ liệu dùng chung. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương và trung ương để tránh lãng phí nguồn lực.

Tầm nhìn chiến lược về một Việt Nam số hóa toàn diện

Việc ban hành danh mục 20 cơ sở dữ liệu quốc gia không chỉ là một thủ tục hành chính mà là một chiến lược dài hạn. Khi các kho dữ liệu này được kết nối và chia sẻ thông suốt, người dân và doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi trực tiếp thông qua việc cắt giảm các thủ tục rườm rà, không phải cung cấp lại các thông tin mà Nhà nước đã quản lý.

Hơn thế nữa, dữ liệu lớn (Big Data) từ các CSDL này sẽ là nguồn nguyên liệu quý giá để Chính phủ đưa ra các quyết sách chính xác, kịp thời dựa trên bằng chứng thực tế, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đảm bảo công bằng xã hội trong kỷ nguyên số.