Sự thay đổi "thần tốc" để thích ứng với thực tế thị trường

Trong một động thái hiếm hoi và đầy quyết liệt, chỉ 3 ngày sau khi Văn phòng Chính phủ phát đi Công văn số 6799/VPCP-KTTH ngày 24/9/2010 truyền đạt ý kiến chỉ đạo về việc sửa đổi các quy định an toàn ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã chính thức ban hành Thông tư 19/2010/TT-NHNN. Văn bản này trực tiếp sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng của Thông tư 13/2010/TT-NHNN ngày 20/5/2010.

Việc sửa đổi nhanh chóng này cho thấy sự cầu thị của cơ quan quản lý trước những phản hồi từ thị trường và các tổ chức tín dụng (TCTD) về những rào cản có thể gây thắt chặt dòng vốn trong nền kinh tế vào thời điểm cuối năm 2010.

Làm rõ khái niệm "Tỷ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động"

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở cách diễn đạt và xác định các tỷ lệ an toàn. Tại khoản 2 Điều 1 của Thông tư mới, cụm từ “Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động” đã được thay thế bằng “Tỷ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động”. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là về mặt ngôn từ mà còn giúp định hình rõ ràng hơn bản chất của dòng vốn được phép sử dụng để cho vay.

Mặc dù có sự điều chỉnh về cách gọi, nhưng các ngưỡng giới hạn vẫn được giữ nguyên để đảm bảo tính thận trọng:

• Đối với ngân hàng: Tỷ lệ này không được vượt quá 80%.
• Đối với tổ chức tín dụng phi ngân hàng: Tỷ lệ này không được vượt quá 85%.

Nới lỏng quy định về tài sản thanh toán ngay

Để đảm bảo tính thanh khoản, Điều 12 về tỷ lệ tối thiểu 15% giữa tổng tài sản “Có” thanh toán ngay và tổng Nợ phải trả đã được điều chỉnh linh hoạt hơn. Cụ thể, thành phần tính toán đã được mở rộng từ “số dư tiền gửi không kỳ hạn, giá trị sổ sách của vàng gửi không kỳ hạn (hoặc có kỳ hạn đến hạn thanh toán)” thành “số dư tiền gửi không kỳ hạn (hoặc có kỳ hạn)” gửi tại các TCTD khác.

Điều này giúp các ngân hàng có thêm dư địa trong việc quản lý dòng tiền và tối ưu hóa các khoản tiền gửi tại các định chế tài chính đồng nghiệp mà vẫn đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn khắt khe.

Mở rộng nguồn vốn huy động: "Phao cứu sinh" cho thanh khoản

Về các hình thức huy động vốn, Thông tư 19 đã bổ sung thêm các nguồn vốn quan trọng mà trước đây Điều 18 Thông tư 13 chưa quy định rõ hoặc còn hạn chế. Cụ thể, nguồn vốn huy động nay bao gồm:

"Tiền vay của tổ chức trong nước, tổ chức tín dụng khác có kỳ hạn từ 3 tháng trở lên (trừ tiền vay của tổ chức tín dụng khác để bù đắp thiếu hụt tạm thời đối với các tỷ lệ về khả năng chi trả) và tiền vay của tổ chức tín dụng nước ngoài."

Đồng thời, quy định mới cũng giới hạn tỷ lệ 25% đối với tiền gửi của tổ chức kinh tế (trừ TCTD), thay vì cho phép không giới hạn như trước đây. Sự điều chỉnh này nhằm ngăn chặn tình trạng vốn ảo và đảm bảo tính bền vững của nguồn vốn huy động trong toàn hệ thống.

Chuẩn hóa báo cáo và đơn vị tính

Bên cạnh các thay đổi về nội dung chuyên môn, các yếu tố kỹ thuật tại Phụ lục 2 về Bảng theo dõi khả năng chi trả cũng được hoàn thiện. Đơn vị tính đã được chi tiết hóa thành “triệu đồng/EUR/GBP/USD” thay vì chỉ dùng “triệu đồng” như trước. Đặc biệt, giới hạn quy định thời gian đến hạn từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 7 được sửa thành “lớn hơn hoặc bằng 1”, tạo sự thống nhất và chính xác tuyệt đối trong công tác thống kê, báo cáo.

Thông tư 19/2010/TT-NHNN chính thức có hiệu lực từ ngày 01/10/2010, hứa hẹn sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới, giúp các ngân hàng vận hành trơn tru hơn trong những tháng cuối năm 2010 đầy thách thức.