Trong nỗ lực đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định 3969/QĐ-BNNMT. Điểm đáng chú ý nhất của văn bản này là việc bổ sung 03 thủ tục thu hồi đất mới thuộc thẩm quyền giải quyết của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã, có hiệu lực thi hành từ ngày 25/9/2025.

3 trường hợp thu hồi đất mới thuộc thẩm quyền cấp xã

Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã không còn chỉ đóng vai trò phối hợp mà đã được giao quyền chủ động ban hành quyết định thu hồi đất trong các trường hợp cụ thể sau:

1. Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai

Thủ tục này áp dụng đối với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư có hành vi vi phạm theo quy định tại Điều 81 Luật Đất đai 2024. Ví dụ, các trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích, hủy hoại đất hoặc không thực hiện nghĩa vụ tài chính sau khi đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tiếp tục vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm.

Trích dẫn Điều 81 Luật Đất đai 2024: "Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi sử dụng đất không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm..."

2. Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng hoặc có nguy cơ đe dọa tính mạng

Căn cứ Điều 82 Luật Đất đai 2024, Chủ tịch UBND xã có quyền thu hồi đất khi người dân tự nguyện trả lại đất, cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế, hoặc đất nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở, sụt lún đe dọa tính mạng con người.

3. Thu hồi đất đối với trường hợp đặc biệt của người dân tộc thiểu số

Đây là thủ tục dành riêng cho các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 48 Luật Đất đai 2024. Cụ thể là khi cá nhân người dân tộc thiểu số được giao đất theo chính sách hỗ trợ nhưng chết mà không có người thừa kế thuộc đối tượng thụ hưởng, hoặc chuyển đi nơi khác sinh sống mà không tặng cho, chuyển nhượng cho người cùng đối tượng.

Quy trình thực hiện chặt chẽ và minh bạch

Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân, Quyết định 3969/QĐ-BNNMT quy định trình tự thực hiện rất cụ thể:

• Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ: Cơ quan có thẩm quyền gửi các văn bản pháp lý (kết luận thanh tra, giấy chứng tử, văn bản xác định ô nhiễm...) đến Chủ tịch UBND xã.
• Bước 2: Thông báo thu hồi: Trong vòng 05 ngày, Chủ tịch UBND xã phải thông báo bằng văn bản cho người có đất thu hồi và các bên liên quan.
• Bước 3: Ban hành quyết định: Sau 10 - 15 ngày kể từ khi kết thúc thời hạn thông báo, quyết định thu hồi đất chính thức sẽ được ban hành và tổ chức thực hiện.

Việc trao quyền cho cấp xã không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý mà còn đảm bảo sự giám sát chặt chẽ của cộng đồng dân cư. Người dân cần nắm rõ các quy định này tại Luật Đất đai 2024 để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính tại địa phương.