Trong nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và đơn giản hóa thủ tục hành chính, Chính phủ Việt Nam đã có những bước đi quyết liệt nhằm loại bỏ các rào cản giấy tờ truyền thống. Một trong những thay đổi quan trọng nhất chính là việc chính thức khai tử Sổ hộ khẩu giấy, mở ra một kỷ nguyên mới trong quản lý dân cư dựa trên nền tảng dữ liệu số.

Bước ngoặt lớn trong cải cách hành chính từ Chỉ thị của Thủ tướng

Theo tinh thần của Chỉ thị 05/CT-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải đẩy nhanh tiến độ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra một hệ thống liên thông, nơi mà người dân và doanh nghiệp không còn phải cung cấp lại những giấy tờ đã được số hóa và lưu trữ trên hệ thống quốc gia.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc quy định không yêu cầu người dân xuất trình hay nộp Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú giấy trong quá trình giải quyết các thủ tục. Đây là sự cụ thể hóa các quy định tại Luật Cư trú 2020, khi mà từ ngày 01/01/2023, các loại sổ giấy này đã không còn giá trị pháp lý.

Không còn cảnh 'vác' sổ hộ khẩu đi làm thủ tục

Trước đây, Sổ hộ khẩu được coi là "vật bất ly thân" trong hầu hết các giao dịch hành chính, từ đăng ký khai sinh, nhập học cho đến các thủ tục đất đai, điện nước. Tuy nhiên, việc duy trì quản lý bằng giấy tờ đã bộc lộ nhiều bất cập, gây phiền hà và tốn kém thời gian cho người dân. Với quy định mới, các cơ quan chức năng có trách nhiệm tự khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để xác nhận tình trạng cư trú của công dân.

"Các bộ, ngành, địa phương phải quán triệt các cơ quan, tổ chức không yêu cầu người dân phải xuất trình, nộp Sổ hộ khẩu trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính theo quy định của Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn." - Trích nội dung Chỉ thị 05/CT-TTg.

Ứng dụng công nghệ thay thế giấy tờ truyền thống

Để thay thế hoàn toàn Sổ hộ khẩu giấy, Chính phủ đã triển khai đồng bộ các giải pháp công nghệ. Trong đó, việc ứng dụng Căn cước công dân gắn chip và ứng dụng định danh điện tử VNeID đóng vai trò then chốt. Người dân chỉ cần mang theo thẻ CCCD hoặc sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên điện thoại thông minh là có thể thực hiện hầu hết các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ ngành không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ mà còn hạn chế tối đa tình trạng tiêu cực, nhũng nhiễu trong giải quyết thủ tục hành chính. Thủ tướng cũng yêu cầu các địa phương nghiên cứu tổ chức thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân ở bất cứ đâu cũng có thể tiếp cận dịch vụ công.

Lời khuyên thiết thực cho người dân trong giai đoạn mới

Để quá trình làm thủ tục hành chính diễn ra thuận lợi, người dân cần lưu ý một số điểm sau:

• Cập nhật thông tin: Đảm bảo thông tin cá nhân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư luôn chính xác và đầy đủ.
• Kích hoạt VNeID: Chủ động đăng ký và kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 để sử dụng thay thế các giấy tờ bản giấy.
• Phản ánh kịp thời: Nếu gặp trường hợp cán bộ vẫn yêu cầu xuất trình Sổ hộ khẩu giấy trái quy định, người dân có quyền phản ánh lên các cấp có thẩm quyền hoặc qua đường dây nóng của các cơ quan chức năng.

Việc loại bỏ Sổ hộ khẩu giấy không chỉ là một bước tiến về công nghệ mà còn là minh chứng cho sự thay đổi tư duy quản lý: từ "quản lý bằng giấy tờ" sang "phục vụ bằng dữ liệu". Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một Chính phủ số liêm chính, hành động và vì dân phục vụ.