Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc thay thế Chứng minh nhân dân (CMND) bằng thẻ Căn cước gắn chíp là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, một thực trạng đáng lo ngại hiện nay là không ít người dân, dù đã sở hữu thẻ Căn cước mới, vẫn tiếp tục sử dụng CMND cũ trong các giao dịch dân sự và hành chính. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý cực kỳ nghiêm trọng, có thể dẫn đến việc vô hiệu hóa các hợp đồng tài sản giá trị lớn.

CMND chính thức "khai tử" - Bạn đã biết chưa?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 46 Luật Căn cước 2023, Chứng minh nhân dân chỉ có giá trị sử dụng đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2024. Điều này đồng nghĩa với việc, kể từ ngày 01/01/2025, mọi loại giấy tờ CMND (bao gồm cả loại 9 số và 12 số) đều đã chính thức hết giá trị pháp lý, bất kể thời hạn ghi trên thẻ còn hay không.

"2. Chứng minh nhân dân còn hạn sử dụng đến sau ngày 31 tháng 12 năm 2024 thì có giá trị sử dụng đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2024..."

Như vậy, tại thời điểm năm 2026 hiện nay, việc sử dụng CMND để thực hiện các thủ tục như ký kết hợp đồng mua bán nhà đất, vay vốn ngân hàng hay làm thủ tục hành chính là hoàn toàn không đúng quy định.

Mức xử phạt hành chính khi sử dụng CMND hết hạn

Pháp luật hiện hành quy định rất nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm về quản lý và sử dụng căn cước. Cụ thể, theo Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm quy định về cấp, quản lý, sử dụng thẻ Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân như sau:

• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng: Đối với hành vi không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân (theo khoản 1 Điều 10).
• Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng: Đối với hành vi chiếm đoạt, sử dụng thẻ Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân của người khác (theo điểm a khoản 2 Điều 10).

Rủi ro "trắng tay" khi giao dịch bằng giấy tờ không còn giá trị

Ngoài việc bị xử phạt hành chính, rủi ro lớn nhất nằm ở giá trị pháp lý của các giao dịch. Khi bạn dùng một loại giấy tờ đã bị pháp luật tuyên bố hết hiệu lực để ký kết hợp đồng, đối tác hoặc bên thứ ba có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc không đủ điều kiện về chủ thể.

Hãy tưởng tượng bạn dùng CMND cũ để đặt cọc mua một căn nhà trị giá hàng tỷ đồng. Nếu sau đó giá đất tăng cao, bên bán có thể lợi dụng việc bạn dùng giấy tờ hết hạn để yêu cầu hủy hợp đồng, đẩy bạn vào tình thế tranh chấp kéo dài và nguy cơ mất trắng khoản tiền cọc hoặc cơ hội đầu tư.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, người dân cần thực hiện ngay các bước sau:

1. Sử dụng duy nhất thẻ Căn cước mới: Tuyệt đối không dùng CMND cũ trong bất kỳ giao dịch nào.
2. Cập nhật thông tin: Chủ động liên hệ với ngân hàng, cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội và các đơn vị cung cấp dịch vụ để cập nhật số Căn cước mới.
3. Tích hợp VNeID: Kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 để có thể xuất trình thông tin căn cước điện tử ngay trên điện thoại thông minh, đảm bảo tính tiện lợi và an toàn tuyệt đối.

Việc tuân thủ đúng quy định của Luật Căn cước 2023 không chỉ là nghĩa vụ công dân mà còn là tấm lá chắn vững chắc nhất bảo vệ tài sản và quyền lợi của chính bạn trong kỷ nguyên số.