Thi hành án tử hình là hoạt động đặc thù, mang tính chất nghiêm trọng và đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối trong quy trình thực hiện. Nhằm bảo đảm quyền lợi, chế độ chính sách cho những người trực tiếp và gián tiếp tham gia vào quá trình này, cũng như chuẩn hóa quy trình thực hiện nhân đạo, Chính phủ đã ban hành Nghị định 203/2026/NĐ-CP quy định về thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết về các chế độ, chính sách bồi dưỡng đặc thù dành cho người tham gia thi hành án tử hình, công tác chuẩn bị và quy trình tiêm thuốc độc nghiêm ngặt theo quy định mới nhất.

1. Chế độ bồi dưỡng đặc thù đối với người tham gia thi hành án tử hình từ ngày 01/7/2026

Do tính chất đặc biệt và áp lực tâm lý cực kỳ lớn của công tác thi hành án tử hình, pháp luật Việt Nam luôn có những quy định cụ thể nhằm hỗ trợ, bồi dưỡng cho các lực lượng tham gia. Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 203/2026/NĐ-CP, chế độ bồi dưỡng đối với từng nhóm đối tượng tham gia thi hành án tử hình đối với 01 người được phân chia cụ thể như sau:

Chế độ dành cho Đội Thi hành án tử hình

Người tham gia Đội Thi hành án tử hình là những người trực tiếp thực hiện các thao tác kỹ thuật và quy trình tiêm thuốc độc. Đây là nhóm đối tượng chịu áp lực lớn nhất, do đó họ được hưởng mức bồi dưỡng cao nhất:

• Mức bồi dưỡng tài chính: Bằng ba lần mức lương cơ sở khi thi hành án tử hình đối với 01 người.
• Chế độ nghỉ dưỡng: Được nghỉ dưỡng 10 ngày theo quy định chung về chế độ nghỉ dưỡng đối với cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, Quân đội nhân dân để phục hồi thể chất và ổn định tâm lý.

Chế độ dành cho Hội đồng thi hành án và các lực lượng hỗ trợ trực tiếp

Nhóm đối tượng này bao gồm những người chịu trách nhiệm giám sát, quản lý, thực hiện các thủ tục pháp lý và hậu cần trực tiếp cho ca thi hành án:

• Các đối tượng được áp dụng: Người tham gia Hội đồng thi hành án tử hình, thư ký Hội đồng thi hành án tử hình, cán bộ quản giáo, người ghi âm, ghi hình, chụp ảnh, phiên dịch, người thực hiện lăn tay người bị thi hành án tử hình, khâm liệm, giao tử thi, tro cốt hoặc mai táng.
• Mức bồi dưỡng: Được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng một lần mức lương cơ sở khi thi hành án tử hình đối với 01 người.

Chế độ dành cho lực lượng bảo đảm an ninh và điều tra viên

Để bảo đảm ca thi hành án diễn ra an toàn, đúng pháp luật và giữ gìn trật tự tại khu vực thi hành án, các lực lượng gián tiếp cũng được hỗ trợ bồi dưỡng:

• Các đối tượng được áp dụng: Người tham gia bảo đảm an ninh, trật tự; đại diện Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (Ủy ban nhân dân cấp xã); điều tra viên.
• Mức bồi dưỡng: Được hưởng chế độ bồi dưỡng bằng một phần hai (1/2) mức lương cơ sở khi thi hành án tử hình đối với 01 người.

2. Công tác chuẩn bị nghiêm ngặt trước khi tiến hành tiêm thuốc độc

Để bảo đảm tính nhân đạo, an toàn và đúng pháp luật, công tác chuẩn bị trước khi tiêm thuốc độc phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện quy định tại Điều 5 Nghị định 203/2026/NĐ-CP:

• Tuân thủ pháp luật tối cao: Việc thi hành án tử hình phải thực hiện đúng quy định tại khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 77 Luật Thi hành án hình sự 2025; quy định của Nghị định 203/2026/NĐ-CP và các quy định pháp luật khác có liên quan.
• Kiểm tra và niêm phong thuốc: Thuốc sử dụng cho thi hành án tử hình phải được Hội đồng thi hành án tử hình trực tiếp kiểm tra, mở niêm phong và lập biên bản xác nhận theo đúng quy định, tránh mọi sai sót về liều lượng và chất lượng thuốc.
• Tư thế của người bị thi hành án: Người bị thi hành án tử hình được cố định vào giường chuyên dụng với tư thế nằm ngửa. Việc cố định này phải bảo đảm an toàn kỹ thuật nhưng đồng thời không được làm cản trở sự lưu thông máu của người bị thi hành án trước khi tiêm.

3. Quy trình 3 bước tiêm thuốc độc chi tiết từ ngày 01/7/2026

Quy trình tiến hành tiêm thuốc độc được quy định chi tiết tại Điều 6 Nghị định 203/2026/NĐ-CP. Cán bộ trực tiếp thi hành án tử hình chịu trách nhiệm thực hiện tuần tự các bước kỹ thuật sau:

Bước chuẩn bị đường truyền tĩnh mạch

Cán bộ chuyên môn tiếp nhận 03 liều thuốc từ Hội đồng thi hành án tử hình (trong đó có 01 liều chính thức và 02 liều thuốc dự phòng). Sau đó, tiến hành xác định tĩnh mạch của người bị thi hành án tử hình. Trong trường hợp gặp khó khăn không thể tự xác định được tĩnh mạch, cán bộ phải báo cáo ngay cho Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình để yêu cầu cán bộ y tế hỗ trợ kỹ thuật.

Khi đã xác định được tĩnh mạch, cán bộ đưa kim tiêm vào và nối với đường ống dẫn được gắn sẵn vào máy tiêm thuốc.

Quy trình tiêm thuốc 3 bước bắt buộc

Bước 1: Tiêm thuốc làm mất tri giác. Sau khi hoàn thành tiêm thuốc bước này, cán bộ chuyên môn phải kiểm tra kỹ lưỡng. Nếu người bị thi hành án tử hình chưa hoàn toàn mất tri giác thì phải tiếp tục tiêm thuốc cho đến khi họ mất tri giác hoàn toàn.

Bước 2: Tiêm thuốc làm liệt hệ vận động.

Bước 3: Tiêm thuốc làm ngừng hoạt động của tim.

Giám sát điện tim và xử lý tình huống dự phòng

Sau khi tiêm xong, hoạt động tim của người bị thi hành án tử hình được theo dõi liên tục qua máy điện tim. Quy trình xử lý các liều thuốc dự phòng được quy định chặt chẽ như sau:

• Trường hợp liều thứ nhất chưa có tác dụng: Nếu sau 10 phút kể từ khi tiêm xong liều thứ nhất mà người bị thi hành án chưa chết, cán bộ kiểm tra phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình để ra lệnh tiêm liều thứ hai.
• Trường hợp liều thứ hai chưa có tác dụng: Nếu sau 10 phút kể từ khi tiêm xong liều thứ hai mà người bị thi hành án vẫn chưa chết, cán bộ kiểm tra tiếp tục báo cáo Chủ tịch Hội đồng để ra lệnh tiêm liều thứ ba.
• Tạm dừng thi hành án: Trường hợp đặc biệt khi đã tiêm hết liều thuốc thứ ba mà sau 10 phút người bị thi hành án vẫn chưa chết, Đội trưởng Đội Thi hành án tử hình phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình để ra quyết định tạm dừng thi hành án tử hình.

Việc thực hiện các bước tiêm thuốc độc nêu trên có thể được tiến hành theo phương pháp tự động (qua máy tiêm) hoặc trực tiếp (bằng tay) tùy thuộc vào điều kiện trang thiết bị tại nơi thi hành án.

4. Lời kết và ý nghĩa nhân đạo của quy định mới

Quy định về thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc theo Nghị định 203/2026/NĐ-CP không chỉ thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật đối với những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, mà còn mang tính nhân đạo sâu sắc, giảm thiểu đau đớn cho người bị thi hành án. Đồng thời, việc quy định rõ ràng, minh bạch về chế độ bồi dưỡng đặc thù cũng là sự quan tâm thiết thực của Nhà nước đối với các cán bộ, chiến sĩ và lực lượng hỗ trợ thực thi nhiệm vụ đặc biệt khó khăn này.