Trong bối cảnh kinh tế biến động, chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN), đặc biệt là mức giảm trừ gia cảnh, luôn là vấn đề được người lao động quan tâm hàng đầu. Việc nắm vững lộ trình thay đổi mức giảm trừ qua các năm không chỉ giúp cá nhân thực hiện đúng nghĩa vụ tài chính mà còn là cách để bảo vệ quyền lợi chính đáng, giảm bớt áp lực chi tiêu cho gia đình.

Mức giảm trừ gia cảnh là gì và tại sao lại quan trọng?

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 79/2022/TT-BTC), giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú.

Hiểu một cách đơn giản, đây là phần thu nhập được Nhà nước "miễn thuế" để người dân đảm bảo mức sống tối thiểu cho bản thân và nuôi dưỡng những người phụ thuộc trong gia đình. Khi mức giảm trừ tăng lên, số thuế phải nộp sẽ giảm đi, giúp tăng thu nhập thực tế cho người lao động.

Lộ trình thay đổi mức giảm trừ gia cảnh qua các thời kỳ

Kể từ khi Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 có hiệu lực, mức giảm trừ gia cảnh đã trải qua 4 lần điều chỉnh lớn để phù hợp với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và điều kiện kinh tế xã hội:

• Giai đoạn từ 01/01/2009: Theo khoản 1 Điều 19 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, mức giảm trừ cho bản thân là 4 triệu đồng/tháng và người phụ thuộc là 1,6 triệu đồng/tháng.
• Giai đoạn từ 01/07/2013: Luật thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2012 đã nâng mức giảm trừ lên 9 triệu đồng/tháng cho bản thân và 3,6 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.
• Giai đoạn từ 01/07/2020: Nhằm hỗ trợ người dân trước tác động của dịch bệnh, Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 tiếp tục tăng mức giảm trừ lên 11 triệu đồng/tháng (bản thân) và 4,4 triệu đồng/tháng (người phụ thuộc).
• Giai đoạn từ 01/01/2026: Đây là bước ngoặt quan trọng khi Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 chính thức áp dụng mức giảm trừ mới: 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

Xác định người phụ thuộc: Ai thuộc diện được giảm trừ?

Việc xác định đúng đối tượng người phụ thuộc là mấu chốt để tối ưu số thuế phải nộp. Căn cứ điểm d khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC, người phụ thuộc bao gồm:

1. Con cái: Bao gồm con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng. Điều kiện là con dưới 18 tuổi hoặc trên 18 tuổi nhưng bị khuyết tật, không có khả năng lao động, hoặc đang đi học và có thu nhập bình quân không quá 1 triệu đồng/tháng.
2. Vợ hoặc chồng: Người trong độ tuổi lao động phải bị khuyết tật, không khả năng lao động; người ngoài độ tuổi lao động phải có thu nhập không quá 1 triệu đồng/tháng.
3. Cha mẹ: Cha đẻ, mẹ đẻ, cha mẹ vợ/chồng, cha mẹ nuôi hợp pháp đáp ứng điều kiện về thu nhập và khả năng lao động tương tự như đối với vợ/chồng.
4. Cá nhân khác: Anh chị em ruột, ông bà nội ngoại, cô dì chú bác, cháu ruột không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.

Một người có thể đăng ký bao nhiêu người phụ thuộc?

Pháp luật hiện hành không giới hạn tối đa số lượng người phụ thuộc mà một cá nhân có thể đăng ký. Tuy nhiên, để đảm bảo tính công bằng, điểm c khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC quy định rõ:

"Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế. Trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc phải nuôi dưỡng thì người nộp thuế tự thoả thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế."

Điều này có nghĩa là nếu hai vợ chồng cùng nuôi một con nhỏ, chỉ một trong hai người được đăng ký giảm trừ cho đứa con đó. Ngoài ra, trong suốt năm tính thuế, bạn không được thay đổi người phụ thuộc sang cho người khác trừ khi kết thúc năm đó.

Việc nắm bắt kịp thời các quy định về mức giảm trừ gia cảnh, đặc biệt là mức tăng mạnh từ năm 2026, sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong việc lập kế hoạch tài chính cá nhân. Đừng quên thực hiện đăng ký người phụ thuộc đúng thời hạn để hưởng trọn vẹn các chính sách ưu đãi từ pháp luật thuế.