Trong suốt một thời gian dài, hàng nghìn cán bộ cấp xã bao gồm Phó Trưởng Công an xã, Phó Chỉ huy trưởng Quân sự xã và người lao động hợp đồng tại UBND xã rơi vào tình cảnh "tréo ngoe": Họ vẫn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đều đặn nhưng lại không được ghi nhận thời gian đóng để hưởng chế độ. Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, ngày 07/04/2021, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã ban hành Công văn 881/BHXH-CSXH đề xuất phương án tháo gỡ vướng mắc, đảm bảo quyền lợi an sinh cho cán bộ cơ sở.

Cán bộ Công an xã và Quân sự xã tại địa phương (ảnh minh họa)

Thực trạng "khoảng trống" chính sách kéo dài gần 20 năm

Theo phân tích tại Công văn 881/BHXH-CSXH, lịch sử đóng BHXH của các chức danh này trải qua nhiều giai đoạn biến động về pháp lý:

• Trước tháng 11/2003: Các chức danh này thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc theo quy định tại Nghị định 09/1998/NĐ-CP.
• Từ tháng 11/2003 đến tháng 12/2015: Khi thực hiện Nghị định 121/2003/NĐ-CP và sau đó là Nghị định 92/2009/NĐ-CP, các chức danh này lại không được liệt kê vào danh sách đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Tuy nhiên, trên thực tế, do áp lực công việc và để ổn định tâm lý cán bộ, hầu hết UBND các cấp vẫn tiếp tục thu và đóng BHXH bắt buộc cho những trường hợp này. Điều này dẫn đến việc cơ quan BHXH thu tiền nhưng không có căn cứ pháp lý để giải quyết chế độ khi cán bộ nghỉ việc hoặc đến tuổi hưu.

Đề xuất phương án "đóng - hưởng" thấu tình đạt lý

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho hơn 10.000 cán bộ đang bị ảnh hưởng, BHXH Việt Nam đã kiến nghị áp dụng nguyên tắc đóng - hưởng theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Cụ thể:

"Đối với các chức danh là Phó Chỉ huy trưởng Quân sự cấp xã, Phó Trưởng Công an cấp xã có thời gian làm việc từ tháng 11/2003 đến nay, nếu đã đóng BHXH bắt buộc thì được giải quyết hưởng các chế độ BHXH theo quy định của Luật BHXH khi đủ điều kiện hoặc được bảo lưu thời gian đã đóng BHXH bắt buộc."

Tương tự, đối với người lao động do UBND cấp xã ký hợp đồng lao động từ đủ 03 tháng trở lên đã đóng BHXH bắt buộc cũng sẽ được giải quyết hưởng chế độ hoặc bảo lưu thời gian đóng. Đây được xem là giải pháp nhân văn, giúp củng cố niềm tin của cán bộ cơ sở vào chính sách an sinh xã hội của Nhà nước.

Việc ghi nhận thời gian đóng BHXH giúp cán bộ xã yên tâm khi về già (ảnh minh họa)

Quyền lợi sát sườn: Ai sẽ được hưởng lợi?

Theo số liệu thống kê tại thời điểm tháng 4/2021, có tổng cộng 10.266 người thuộc diện được xem xét giải quyết, bao gồm:

• 3.423 Phó Chỉ huy trưởng Quân sự xã.
• 2.700 Phó Trưởng Công an xã.
• 4.143 Người làm việc theo hợp đồng lao động tại UBND cấp xã.

Việc thừa nhận thời gian đóng BHXH này không chỉ giúp họ đủ điều kiện về thời gian để hưởng lương hưu mà còn đảm bảo tính công bằng xã hội. Thay vì phải nhận lại tiền đóng bảo hiểm một lần (vốn không đảm bảo cuộc sống lâu dài), cán bộ sẽ có điểm tựa vững chắc khi hết tuổi lao động.

Phương án này đã nhận được sự đồng thuận cao từ các Bộ: Nội vụ, Lao động - Thương binh và Xã hội, Tài chính, Công an và Quốc phòng. Đây là bước đi quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu an sinh xã hội bền vững theo tinh thần Nghị quyết 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội.

Nguồn tham khảo: Công văn 881/BHXH-CSXH ngày 07/04/2021 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.