Việc chứng minh quan hệ nhân thân luôn là một trong những bước quan trọng và đôi khi gây phiền hà nhất trong các thủ tục hành chính về cư trú. Tuy nhiên, với sự ra đời của Nghị định 154/2024/NĐ-CP, quy trình này hứa hẹn sẽ trở nên thông thoáng và hiện đại hơn rất nhiều.

Bước ngoặt trong thủ tục đăng ký cư trú từ năm 2025

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 6 Nghị định 154/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 10/01/2025), khi công dân nộp hồ sơ đăng ký cư trú, trách nhiệm cung cấp thông tin về quan hệ nhân thân với chủ hộ hoặc các thành viên khác trong hộ gia đình vẫn được duy trì. Tuy nhiên, điểm mới nằm ở cách thức cơ quan chức năng tiếp nhận và xác minh những thông tin này.

"Công dân cung cấp thông tin về quan hệ nhân thân với chủ hộ, thành viên hộ gia đình cho cơ quan đăng ký cư trú khi nộp hồ sơ đăng ký cư trú; Cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm khai thác thông tin này trong Căn cước điện tử, tài khoản định danh điện tử..."

Cơ quan đăng ký cư trú tự "tra cứu" thông tin: Tiện lợi nhưng cần lưu ý gì?

Thay vì yêu cầu người dân phải chạy vạy xin các loại giấy tờ xác nhận, cơ quan đăng ký cư trú giờ đây có trách nhiệm chủ động khai thác thông tin từ các nguồn dữ liệu số như:

• Hệ thống định danh và xác thực điện tử qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID).
• Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về cư trú.
• Kho quản lý dữ liệu điện tử trên Cổng dịch vụ công quốc gia.

Trong trường hợp không thể khai thác được thông tin từ các hệ thống trên, cơ quan đăng ký cư trú mới tiến hành kiểm tra, xác minh trực tiếp. Lúc này, công dân có trách nhiệm cung cấp bản sao, bản chụp hoặc bản điện tử của các giấy tờ chứng minh khi được yêu cầu.

Các trường hợp bắt buộc phải chứng minh quan hệ nhân thân

Dù thủ tục đã được đơn giản hóa, nhưng theo Khoản 2 Điều 20 Luật Cư trú 2020, một số trường hợp đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc sở hữu của mình vẫn cần sự đồng ý của chủ hộ và chứng minh quan hệ nhân thân, bao gồm:

• Vợ về ở với chồng; chồng về ở với vợ; con về ở với cha, mẹ và ngược lại.
• Người cao tuổi, người khuyết tật nặng về ở với anh, chị, em, cháu ruột hoặc người giám hộ.
• Người chưa thành niên về ở với ông bà, anh chị em ruột hoặc người giám hộ khi được sự đồng ý của cha mẹ.

Lời khuyên cho công dân khi đi làm thủ tục

Để tận dụng tối đa những tiện ích từ quy định mới tại Nghị định 154/2024/NĐ-CP, người dân nên sớm hoàn thiện việc tích hợp thông tin vào tài khoản định danh điện tử mức độ 2. Điều này không chỉ giúp việc đăng ký cư trú trở nên nhanh chóng mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân trong mọi giao dịch hành chính khác theo Luật Cư trú 2020.